به گزارش دیوان اقتصاد، سند راهبرد امنیت ملی آمریکا (۲۰۲۵) نشان‌دهنده گذار به از رویکرد امنیت‌محور به رویکرد اقتصادمحور با تأکید بر دوستی، مشارکت و سرمایه‌گذاری در خاورمیانه است. در مقابل، راهبرد چین نیز ذاتاً ژئواکونومیک بوده و هدف آن تأمین انرژی، اتصال کریدورها و گسترش بازارهاست. این تشدید رقابت، اکوسیستم ژئواکونومیک پیرامون ایران را دگرگون کرده و جنگ رمضان (۲۰۲۶) به عنوان یک شوک بیرونی، روندهای موجود را شتاب بخشیده است.

پیامدهای کلیدی جنگ رمضان
– انسداد تنگه هرمز: ایران با مسدودسازی این شاهراه انرژی، قیمت نفت برنت را به بالای ۱۰۰ دلار رسانده، اما در مقابل، کشورها به سمت توسعه کریدورهای خشکی‌محور حرکت کرده‌اند که تهدیدی بلندمدت برای نقش ترانزیتی ایران است.
– بحران کود و امنیت غذایی: عبور یک‌سوم اوره جهان از تنگه هرمز مختل شده و سازمان ملل هشدار داده که ۴۵ میلیون نفر به جمعیت گرسنه حاد اضافه خواهند شد. کشورهای آفریقایی و آسیایی بیشترین آسیب را می‌بینند.
– فلج شدن گردشگری: خاورمیانه روزانه ۶۰۰ میلیون دلار ضرر می‌کند و پیش‌بینی کاهش ۲۰ میلیون گردشگر و ۳۵ میلیارد دلار خسارت در سناریوی دو ماه تعطیلی حریم هوایی وجود دارد.
– تسریع دلارزدایی: کمبود دسترسی به دلار در امارات و دیگر کشورها، تمایل به استفاده از یوان را افزایش داده و پیمان‌های پولی دوجانبه چین گسترش یافته است.
– آسیب به زیرساخت‌های دیجیتال: حملات به مراکز داده در ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس، تسلیحاتی شدن زیرساخت‌های ابری را آشکار ساخته و بازسازی آن احتمالاً با محوریت شرکت‌های چینی انجام خواهد شد.
– افزایش نقش انرژی تجدیدپذیر: بی‌ثباتی مسیرهای دریایی، سرمایه‌گذاری جهانی در انرژی پاک را شتاب داده؛ چین با برتری در پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی، برنده بلندمدت این تحول خواهد بود.

تهدیدهای اصلی برای ایران
– دور زدن ژئوپلیتیک: توسعه کریدور میانی (چین-قزاقستان-آذربایجان-گرجستان-اروپا) و پروژه‌هایی مانند راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان، مزیت کریدوری ایران را تضعیف می‌کند.
-کاهش مزیت بنادر جنوبی ایران در شبکه کریدوری شمال ـ جنوب: احتمال خروج  هند از پروژه توسعه بندر چابهار و واگذاری سهام به شرکت های ایرانی.
-همکاری چین و عربستان: سرمایه‌گذاری‌های هنگفت چین در پارک صنعتی جیزان و انرژی‌های تجدیدپذیر عربستان، قدرت چانه‌زنی ایران را در فروش نفت و جذب سرمایه از چین کاهش می‌دهد.
-تحریم‌های ثانویه و ریسک‌زدایی شرکت‌های چینی: شرکت‌های بزرگ چینی مانند هواوی برای حفظ بازارهای غربی از ایران دوری می‌کنند و منطق اقتصادی بر همسویی سیاسی غلبه دارد.
-نفوذ آمریکا در شمال ایران: توافق صلح آذربایجان-ارمنستان با میانجیگری آمریکا و پروژه‌های انرژی و امنیت دریایی، نفوذ واشنگتن را در حوزه قفقاز افزایش داده است.
فرصت‌های بالقوه برای ایران
– کریدور جایگزین: ایران می‌تواند با تکیه بر کریدور شمال-جنوب (دریای خزر) و اتصال به کشورهای آسیای مرکزی، دسترسی به کالاهای اساسی (گندم، روغن، گوشت) را تضمین کند و خود را به عنوان نقطه اتصال شرق-غرب و شمال-جنوب معرفی نماید.
– نهادهای چندجانبه: عضویت در شانگهای، بریکس و بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیایی (AIIB) – در صورت تنظیم کنش‌های سیاست خارجی با رویه‌های این نهادها – می‌تواند دسترسی به سرمایه و فناوری را تسهیل کند.
– چانه‌زنی نامتقارن: اگر ایران پروژه‌های خود را در قالب شبکه کلان طرح کمربند و راه تعریف کند، می‌تواند قدرت چانه زنی بیشتری در تعامل با چین داشته باشد (مانند الگوی اندونزی در برابر چین).
– انرژی‌های تجدیدپذیر: با توجه به مزیت چین در صنعت سبز، ایران می‌تواند در پروژه‌های مشترک انرژی بادی و خورشیدی با کشورهای آسیای مرکزی و خلیج فارس مشارکت کند.