به گزارش دیوان اقتصاد، پروتئین حیوانی یکی از ارکان اصلی تغذیه سالم انسان به شمار می‌رود. محصولات دامی همچون گوشت، شیر، تخم‌مرغ و فرآورده‌های لبنی، منابع غنی و کامل از اسیدهای آمینه ضروری، ویتامین‌های گروه B) به‌ویژه ویتامین( B12 ، آهن، کلسیم و سایر ریزمغذی‌های حیاتی هستند که برای رشد کودکان، حفظ توده عضلانی در بزرگسالان، تقویت سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از بسیاری از اختلالات تغذیه‌ای نقش کلیدی ایفا می‌کنند. این محصولات برخلاف بسیاری از منابع گیاهی، پروتئین کامل با قابلیت هضم و جذب بالا ارائه می‌دهند و به تعادل غذایی جوامع بشری کمک شایانی می‌کنند. در این زنجیره تأمین، خوراک دام به عنوان حلقه حیاتی و تعیین‌کننده عمل می‌کند. دام‌ها با قابلیت منحصربه‌فرد خود مواد اولیه‌ای مانند علوفه، ضایعات کشاورزی، تفاله‌های صنعتی و منابع غیرقابل مصرف مستقیم برای انسان را دریافت کرده و آن‌ها را از طریق فرآیندهای بیولوژیکی پیچیده به پروتئین باکیفیت و قابل استفاده برای انسان تبدیل می‌کنند.

بدون خوراک دام متعادل و استاندارد، این تبدیل کارآمد رخ نمی‌دهد و بهره‌وری کل صنعت دامپروری کاهش می‌یابد. خوراک دام نه تنها انرژی و پروتئین لازم برای رشد، تولید مثل، شیردهی و تخم‌گذاری در دام و طیور را تأمین می‌کند، بلکه با ارائه ویتامین‌ها، مواد معدنی و افزودنی‌های مناسب سلامت دام را حفظ کرده و کیفیت محصولات نهایی را به طور قابل توجهی ارتقا می‌دهد. برای مثال جیره غذایی مناسب منجر به تولید گوشت قرمزتر و آبدارتر، شیر غنی‌تر از نظر چربی و پروتئین، و تخم‌مرغ با زرده قوی‌تر و ارزش غذایی بالاتر می‌شود. در مقابل، کمبود یا عدم تعادل در خوراک می‌تواند به کاهش وزن‌گیری، افزایش تلفات، شیوع بیماری‌ها و در نهایت اختلال در دسترسی مصرف‌کنندگان به پروتئین سالم بیانجامد. در صنعت دامپروری، خوراک دام بخش عمده‌ای از هزینه‌های تولید (60-70 درصد) را تشکیل می‌دهد و تأثیر مستقیم و تعیین‌کننده‌ای بر عملکرد واحدهای پرواری، شیری و طیور دارد. استفاده از خوراک کامل و فرموله‌شده بر اساس نیازهای دقیق هر گونه دام، به دامداران و مرغداران و آبزی پروران کمک می‌کند تا با بهینه‌سازی مصرف منابع، تولید بیشتری داشته باشند و محصولات با کیفیت‌تری به بازار عرضه کنند. این امر در نهایت به ثبات قیمت‌ها در بازار داخلی، کاهش وابستگی به برخی واردات نهاده‌ها و تقویت تاب‌آوری زنجیره تأمین پروتئین حیوانی منجر می‌شود. صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان به عنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد کشاورزی و امنیت غذایی کشور، نقش بی‌بدیلی در تامین پایدار پروتئین حیوانی ایفا می‌کنند. این صنایع با تولید میلیون‌ها تن خوراک کامل و استاندارد در سال، نه تنها نیاز واحدهای دامپروری، مرغداری‌ها و مزارع آبزی‌پروری را پاسخ می‌دهند، بلکه به افزایش بهره‌وری، کاهش تلفات و ارتقای کیفیت محصولات نهایی کمک شایانی می‌کنند.

در همین رابطه صنعت طیور به عنوان یکی از سریع‌ترین و کارآمدترین بخش‌ها در تولید پروتئین، وابستگی بالایی به خوراک متعادل دارد و خوراک مناسب مستقیما بر رشد جوجه‌ها، تبدیل خوراک به گوشت و تولید تخم‌مرغ تأثیرگذار است. همچنین در بخش آبزیان، خوراک تخصصی با فرمولاسیون دقیق، رشد سریع ماهی‌ها و میگوها را تضمین کرده و به توسعه پایدار این صنعت رو به رشد کمک می‌کند که خود منبع مهمی از پروتئین کم‌چرب و غنی از امگا-۳ برای سفره خانوارها به شمار می‌رود.

با توجه به روند جهانی افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی و تغییر الگوهای غذایی به سمت مصرف بیشتر پروتئین باکیفیت، تقاضا برای محصولات دامی رو به رشد است. خوراک دام به عنوان پیش‌نیاز اصلی این تولید، اهمیت استراتژیک خود را بیش از پیش نشان می‌دهد. رویکردهای نوین در این حوزه از جمله بهره‌گیری از ضایعات کشاورزی و غذایی در ترکیب خوراک، استفاده از افزودنی‌های طبیعی مانند پروبیوتیک‌ها و آنزیم‌ها و فرمولاسیون دقیق مبتنی بر داده‌های ژنتیکی و محیطی، امکان مدیریت بهتر هزینه‌ها را فراهم می‌آورد و همزمان به کاهش اثرات زیست‌محیطی صنعت دامپروری کمک می‌کند.

خوراک دام فراتر از یک نهاده ساده، سرمایه‌گذاری اساسی در امنیت غذایی ملی و جهانی محسوب می‌شود. تقویت این بخش از طریق گسترش تحقیقات کاربردی، استانداردسازی فرآیندهای تولید، آموزش پرورش دهندگان دام و حمایت سیاست‌گذاری هوشمند، کلید موفقیت در تأمین پروتئین سالم، کافی و پایدار برای نسل‌های آینده خواهد بود. صنعت خوراک دام در واقع ستون فقرات زنجیره غذایی از مزرعه تا سفره خانوارها است و توجه جدی به آن تضمین‌کننده سلامت جامعه و توسعه پایدار بخش کشاورزی و دامپروری کشور خواهد بود.

 عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران