به گزارش دیوان اقتصاد، هوش مصنوعی حاکمیتی مفهومی نوظهور است که به یکی از بزرگ‌ترین تحولات راهبردی در جهان دیجیتال تا سال ۲۰۲۶ تبدیل می‌شود. بر پایه گزارش گارتنر، کشورها در حال ساخت مدل‌های بومی داده و الگوریتم با هدف حفظ استقلال و امنیت ملی هستند. این تغییرات باعث می‌شود بازار جهانی هوش مصنوعی از حالت یکپارچه خارج شده و به مجموعه‌ای از فضاهای منطقه‌ای تقسیم شود.
سازمان‌هایی که زودتر به این تحول واکنش نشان دهند، با بهره‌گیری از زیرساخت‌های متن‌باز، استقرار محلی، و معماری دارای حاکمیت ذاتی می‌توانند کنترل کامل داده‌ها، انطباق با قوانین، و امنیت عملیاتی را حفظ کنند.
رهبران حوزه فناوری باید از هم‌اکنون در مسیر طراحی سیستم‌های مستقل حرکت کنند؛ زیرا در آینده نزدیک، حاکمیت دیجیتال به معنای حاکمیت واقعی کشورها و برندها خواهد بود.

نویسندگان: گاوراو گوپتا، کاتیا رود، ران شو، موکول سها
تاریخ انتشار: ۱۶ اکتبر ۲۰۲۵
منبع: https://www.gartner.com

گزارش «پیش‌بینی گارتنر ۲۰۲۶: حاکمیت هوش مصنوعی» بررسی می‌کند که چگونه موج جدیدی از هوش مصنوعی حاکمیتی ساختار بازار جهانی، زیرساخت‌های دیجیتال و مدل‌های حکمرانی را به‌طور بنیادین تغییر می‌دهد.
این دگرگونی حاصل تنش‌های ژئوپلیتیکی و دغدغه‌های امنیت ملی است و موجب شکل‌گیری بلوک‌های منطقه‌ای جدید و تحمیل هزینه‌های بالای انطباق برای سازمان‌های بین‌المللی شده است.

تحول هوش مصنوعی حاکمیتی
هوش مصنوعی حاکمیتی دیگر یک مفهوم نظری نیست؛ بلکه واقعیتی است که در سطح جهانی در حال اجراست. کشورها به دنبال تسلط بر داده‌ها و کنترل الگوریتم‌های هوش مصنوعی هستند تا از استقلال دیجیتال و امنیت ملی خود محافظت کنند.

عوامل کلیدی و پیش‌بینی‌های راهبردی
در این گزارش، سه محور اصلی بررسی شده است:
۱. محرک‌های ژئوپلیتیکی و نظارتی: فشار دولت‌ها برای حفظ داده‌های شهروندان در مرزهای ملی؛
۲. تأثیر بازار: تقسیم بازار جهانی هوش مصنوعی به حوزه‌های منطقه‌ای با قوانین مستقل؛
۳. تحلیل زیرساخت‌ها: نگرانی‌های فزاینده نسبت به شبکه‌های ماهواره‌ای خصوصی و رقابت برای کنترل مراکز داده.

تأثیر بر زیرساخت و بازار
افزایش نیاز به کنترل داده‌ها، باعث می‌شود ارائه‌دهندگان جهانی خدمات ابری و هوش مصنوعی با محدودیت‌های جدیدی مواجه شوند. در مقابل، رهبران منطقه‌ای در حال شکل‌گیری‌اند که خدمات خود را بر اساس استقلال محلی داده‌ها بنا می‌کنند.

راهبردهای سازمانی پیشنهادی
در بخش عملی گزارش، گارتنر برای رهبران سازمانی پیشنهادهای کلیدی ارائه می‌کند:
طراحی و پیاده‌سازی معماری هوش مصنوعی دارای حاکمیت ذاتی؛
استفاده از منابع متن‌باز برای جلوگیری از وابستگی به تأمین‌کنندگان خاص؛
تطبیق سیاست‌های حکمرانی هوش مصنوعی و اقامت داده‌ها با مقررات محلی.
گزارش گارتنر تاکید می‌کند که حاکمیت هوش مصنوعی در سال‌های آینده نه‌تنها عامل تفکیک بازار جهانی خواهد بود، بلکه به یک معیار کلیدی در امنیت، انطباق و رشد پایدار سازمان‌ها تبدیل می‌شود.
رهبران فناوری باید از هم‌اکنون برای ساخت معماری‌های مستقل و سازگار با محیط‌های ژئوپلیتیکی آینده آماده شوند.