به گزارش دیوان اقتصاد، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، شامگاه سه‌شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ در گفت‌وگویی تلویزیونی با اشاره به اقدامات این بانک در ۶ ماه نخست سال، کنترل تورم و تأمین کالاهای اساسی، دارو، معیشت مردم و مواد اولیه کارخانه‌ها را از مهم‌ترین محورهای عملکرد بانک مرکزی عنوان کرد.
وی با بیان اینکه رشد نقدینگی تحت تأثیر شرایط جنگی و فشارهای ایجادشده افزایش یافته بود، اظهار کرد: تلاش جدی در بانک مرکزی انجام شد تا نقدینگی کنترل شود و دولت نیز در این زمینه همکاری کرد و تا حد امکان برای تأمین مالی خود به منابع بانک مرکزی متکی نشد.
همتی با اشاره به پیش‌بینی‌هایی درباره افزایش شدید تورم پس از تشدید فشارهای اقتصادی گفت: بسیاری در ماه‌های گذشته از احتمال ورود اقتصاد کشور به دوره‌ای از تورم بالا صحبت می‌کردند، اما آنچه اتفاق افتاد این بود که با اقدامات انجام‌شده، رشد نقدینگی کنترل شد.

رشد ماهانه نقدینگی به ۱.۳ درصد رسید
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به روند رشد نقدینگی گفت: رشد نقدینگی در شهریورماه به ۱.۳ درصد رسید که رقم قابل توجهی است و روند رشد نقدینگی نقطه‌به‌نقطه نیز از اوج خود فاصله گرفته و اکنون به ۵۱ درصد رسیده است.
وی افزود: هدف‌گذاری مهمی برای کنترل بیشتر رشد نقدینگی در ماه‌های آینده انجام شده است و طبیعی است که کنترل رشد نقدینگی در ادامه آثار خود را بر تورم نشان دهد.
همتی با بیان اینکه تورم تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله بخش عرضه و تقاضا قرار دارد، ادامه داد: التهاب و افزایش نقدینگی موجب شده بود فشار تقاضا افزایش پیدا کند، اما تورم ماهانه در ماه‌های اخیر روند کاهشی داشته است.
وی با اشاره به آمار سه ماه تیر، مرداد و شهریور اظهار کرد: تورم ماهانه در این سه ماه نسبت به سه ماه قبل تقریباً نصف شده و همین موضوع کمک کرده است تا تورم نقطه‌به‌نقطه متوقف شده و به سمت کاهش حرکت کند.

همتی: کاهش تورم به معنای کاهش قیمت‌ها نیست
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه همچنان سطح تورم در کشور بالاست، گفت: مردم زمانی که برای خرید به بازار مراجعه می‌کنند، افزایش قیمت‌ها را احساس می‌کنند و صحبت از پایین بودن تورم نیست؛ بلکه بحث بر سر این است که از تورم‌های سنگینی که پیش‌بینی می‌شد، جلوگیری شده است.
وی افزود: هدف این بود که از عامل تورم برای افزایش فشار بر مردم و وارد کردن اقتصاد کشور به دوره‌ای از تورم‌های سنگین استفاده شود، اما خوشبختانه چنین اتفاقی نیفتاد.
همتی ادامه داد: کاهش نرخ تورم به معنای متوقف شدن افزایش قیمت‌ها نیست، بلکه به معنای کاهش شتاب افزایش قیمت‌هاست و مردم همچنان آثار شرایط اقتصادی و جنگی را در زندگی روزمره خود احساس می‌کنند.
وی با اشاره به احتمال اثرگذاری تحولات ارزی بر تورم نیز گفت: التهابات ارزی می‌تواند دوباره بر تورم اثر بگذارد، اما برای این موضوع نیز برنامه‌هایی در نظر گرفته شده است.
بانک مرکزی برای سناریوهای مختلف اقتصادی برنامه دارد
همتی با بیان اینکه بانک مرکزی برای سناریوهای مختلف اقتصادی، برنامه‌های متفاوتی در نظر گرفته است، گفت: بانک مرکزی بر اساس سناریوهایی که ممکن است علیه کشور به کار گرفته شود، واکنش‌های مختلفی دارد و برای شرایط گوناگون برنامه‌ریزی کرده است.
وی افزود: اکنون حدود ۶ ماه از ابتدای سال و بیش از دو ماه و نیم از آغاز فشارهای اقتصادی شدیدتر گذشته است، اما کشور همچنان محکم ایستاده و تأمین معیشت، دارو و کالاهای ضروری با سرعت و قدرت در حال انجام است.
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه کنترل تورم همچنان از اهداف اصلی این بانک است، اظهار کرد: در کنار کنترل تورم، موضوعات دیگری از جمله ساماندهی بازار ارز نیز در دستور کار قرار دارد.
تلاش برای بازگشت متغیرهای پولی به میانگین بلندمدت
همتی با اشاره به روند متغیرهای پولی گفت: شوکی که پس از آغاز جنگ ایجاد شد، باعث شد برخی متغیرها از میانگین بلندمدت خود فاصله بگیرند و تلاش بانک مرکزی این است که ابتدا آنها را به میانگین بلندمدت بازگرداند و سپس با کنترل بیشتر نقدینگی، شرایط را مدیریت کند.
وی یکی از ابزارهای مهم بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی را مدیریت خلق نقدینگی توسط بانک‌ها دانست و افزود: به‌طور جدی جلوی خلق نقدینگی توسط بانک‌های ناتراز را گرفته‌ایم و این بانک‌ها را به سمت اصلاح هدایت می‌کنیم.
رئیس کل بانک مرکزی تصریح کرد: هر بانکی که امکان اصلاح داشته باشد، اصلاح خواهد شد و اگر نتواند اصلاح شود، از صحنه فعالیت بانکی خارج خواهد شد. این موضوع یکی از مسائل مهم بانک مرکزی است و در ماه‌های آینده پیگیری می‌شود.
وی ادامه داد: اگر از این ناحیه فشاری به پایه پولی و نقدینگی وارد نشود، بانک مرکزی از مسیرهای دیگر نیز کنترل نقدینگی را دنبال خواهد کرد.

درباره نرخ تورم آینده نمی‌توان عدد مشخصی اعلام کرد
همتی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه چه زمانی و با چه میزانی می‌توان به یک عدد پایدار برای تورم رسید، گفت: اکنون نمی‌توان درباره رقم مشخصی اظهارنظر کرد، چرا که کشور همچنان در شرایط جنگ قرار دارد و تحولات آینده بر متغیرهای اقتصادی اثرگذار خواهد بود.
وی با اشاره به فشارهای اقتصادی و روانی علیه کشور اظهار کرد: تبلیغات و فشارهای مختلفی برای شکستن اقتصاد ایران وجود دارد، اما اقتصاد کشور با این فشارها از بین نمی‌رود.
رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: در همین جنگ اقتصادی نیز بانک مرکزی برنامه‌های خود را برای مدیریت شرایط و مقابله با فشارهای اقتصادی دنبال می‌کند.

۲۴.۹ میلیارد دلار ارز از ابتدای سال تأمین شده است
همتی با اشاره به روند تأمین ارز کشور گفت: با وجود فشارهای اقتصادی، روند تأمین ارز امسال مناسب بوده و از ابتدای سال تا نیمه مهرماه ۲۴.۹ میلیارد دلار ارز برای واردات کالا تأمین شده است.
وی افزود: در مدت مشابه سال گذشته مجموع تأمین ارز حدود ۲۸ میلیارد دلار بود و امسال با وجود کاهش ۱۲ درصدی تأمین ارز، در بخش کالاهای اساسی کاهش نداشتیم و تأمین ارز دارو نیز ۳۰ درصد افزایش یافته است.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: از ابتدای سال برای تأمین کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه کارخانجات برنامه‌ریزی شده بود و بانک مرکزی برای تداوم این روند در شرایط مختلف آمادگی دارد.

افزایش نرخ ارز ناشی از افزایش انتظارات تورمی است
همتی درباره افزایش نرخ ارز گفت: با وجود منابع ارزی، بخشی از افزایش قیمت ارز ناشی از القای روانی و افزایش انتظارات تورمی در کشور بوده است.
وی افزود: وقتی انتظارات تورمی افزایش پیدا می‌کند، مردم به سمت دارایی‌هایی می‌روند که بتوانند در برابر احتمال افزایش تورم یا کاهش درآمدهای ارزی از دارایی خود محافظت کنند و همین موضوع موجب افزایش تقاضا در بازار ارز شد.
رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه تأمین ارز کالاها به صورت روزانه ادامه دارد، اظهار کرد: التهاب ایجادشده در بازار موجب شد قیمت ارز افزایش پیدا کند، اما بانک مرکزی برای چنین شرایطی از قبل «تابع واکنش» طراحی کرده بود و بلافاصله پس از تشدید فشارها، مدیریت بازار ارز را در دستور کار قرار داد.

عرضه یک میلیارد دلار برای مدیریت بازار ارز
همتی با اشاره به برنامه بانک مرکزی برای عرضه ارز در بازار رسمی گفت: بانک مرکزی اعلام کرد که در مجموع قصد دارد ۲ میلیارد دلار ارز عرضه کند که در مرحله نخست یک میلیارد دلار در نظر گرفته شد و این ارز برای مدیریت بازار داخلی تأمین و عرضه شده است.
وی افزود: بانک مرکزی این ارز را عرضه کرده و همچنان به صورت روزانه عرضه ادامه دارد و تا زمانی که احساس شود این اقدام ضروری است، آن را ادامه خواهیم داد.
رئیس کل بانک مرکزی درباره تعیین سقف ۱۰ هزار دلار برای عرضه نیز گفت: این سقف بر اساس ملاحظات قانونی مربوط به نگهداری و مبادله ارز تعیین شده است و هدف این بود که نیازهای ارزی مردم در بازار رسمی تأمین شود.
وی تأکید کرد: اگر مردم برای پوشش نگرانی‌های خود نیاز به خرید ارز دارند، بانک مرکزی تلاش می‌کند این نیاز در بازار رسمی تأمین شود تا مردم برای خرید ارز به بازارهای غیررسمی و فعالیت‌های خارج از چارچوب مراجعه نکنند.
همتی با بیان اینکه خرید ارز برای مردم از مسیرهای رسمی امکان‌پذیر است، گفت: اکنون حتی برخی بانک‌ها به صورت آنلاین ارز می‌فروشند و میانگین خرید انجام‌شده نیز حدود ۵ هزار دلار بوده است.
وی با اشاره به اختیارات بانک مرکزی در بازار ارز اظهار کرد: بر اساس ماده ۴۴ قانون بانک مرکزی، در شرایط نوسانات شدید، این بانک اختیار مداخله در بازار را دارد و نحوه مداخله نیز بر اساس شرایط تعیین می‌شود؛ گاهی لازم است بانک مرکزی ارز خریداری کند و گاهی باید اقدام به فروش کند.
رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: هدف از این مداخله، مدیریت نوسانات و ایجاد ثبات است تا نااطمینانی سیاسی یا ناآرامی‌های ناشی از تبلیغات، به نااطمینانی و ناترازی اقتصادی بلندمدت تبدیل نشود.

ثبات نسبی بازار ارز به معنای کف‌سازی نیست
وی با اشاره به روند بازار ارز پس از ورود بانک مرکزی گفت: از زمان ورود بانک مرکزی، بازار مدتی مقاومت کرد، اما در دو سه روز اخیر به ثبات نسبی رسیده است؛ البته این ثبات نسبی به معنای کف‌سازی قیمتی نیست.
همتی درباره انتقادها نسبت به رسمیت یافتن بازار غیررسمی نیز گفت: برخی می‌گویند بانک مرکزی با این اقدامات به بازار غیررسمی رسمیت می‌دهد، در حالی که باید پرسید منظور از بازار غیررسمی چیست و چگونه قیمتی که در آن شکل می‌گیرد، تعیین‌کننده تلقی می‌شود.
وی با اشاره به تجربه مداخلات ارزی در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ اظهار کرد: در مهرماه ۱۳۹۷، زمانی که قیمت ارز در بازار به حدود ۲۰ هزار تومان رسید، بانک مرکزی مداخله کرد و ارز را با نرخ حدود ۱۹ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه کرد و پس از آن قیمت به محدوده ۱۰ تا ۱۱ هزار تومان کاهش یافت.
رئیس کل بانک مرکزی افزود: در سال ۱۳۹۸ نیز پس از افزایش نرخ ارز به محدوده ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان، قیمت کاهش یافت و در سال ۱۳۹۹ نیز با وجود رسیدن نرخ ارز به حدود ۳۲ هزار تومان، بانک مرکزی توانست آن را به محدوده ۲۲ هزار تومان برساند و تا مدتی در همین محدوده نگه دارد.
همتی تأکید کرد: مداخله درست این است که بانک مرکزی در حاشیه بازار وارد شود، از ایجاد رانت جلوگیری کند و زمینه کاهش نوسانات و بازگشت نرخ ارز را فراهم کند؛ این تجربه در چند دوره انجام شده و نتایج آن نیز مورد بررسی قرار گرفته است.

فروش ارز در بازار رسمی با شفافیت انجام می‌شود
وی با اشاره به سازوکار فعلی فروش ارز گفت: امروز فرآیند خرید شفاف است؛ متقاضی با کارت ملی خرید خود را انجام می‌دهد و مشخص است منابع مالی از کجا آمده و موضوعاتی مانند پولشویی نیز قابل بررسی است.
همتی افزود: بانک مرکزی از نظر تأمین ارز نگرانی ندارد و فروش ارز با هدف مدیریت بازار انجام می‌شود، زیرا نرخ ارز بر زندگی مردم اثرگذار است و وظیفه بانک مرکزی ایجاد ثبات در این بازار است.
رئیس کل بانک مرکزی در پایان با اشاره به نقش این بانک در شرایط فعلی گفت: بانک مرکزی در خط مقدم جنگ اقتصادی قرار دارد و همان‌طور که در جنگ نظامی خط مقدم وجود دارد، در جنگ اقتصادی نیز فشارها به شکل تحریم، محاصره و فشار مالی اعمال می‌شود.

همتی: بانک مرکزی برای سناریوهای مختلف ارزی برنامه دارد
همتی با تأکید بر اینکه بانک مرکزی برای شرایط مختلف اقتصادی «توابع واکنش» تعریف کرده است، گفت: هر اتفاقی که در بازار رخ دهد، برای آن برنامه داریم و بلافاصله متناسب با شرایط واکنش نشان می‌دهیم.
رئیس کل بانک مرکزی درباره علت افزایش نرخ ارز نیز اظهار کرد: جهش قیمت ارز ناشی از نبود ارز نیست، بلکه بیشتر تحت تأثیر انتظارات و القای انتظارات منفی است که می‌تواند به افزایش تقاضا و خروج سرمایه منجر شود.
وی افزود: انتظار از سیستم مدیریت بازار این است که بانک مرکزی در حاشیه بازار وارد شود و با مداخله در زمان و نقطه مناسب، از شتاب گرفتن قیمت جلوگیری کند. این یک روش تجربه‌شده است و نوع و زمان ورود بانک مرکزی به بازار، موضوعی فنی است که باید متناسب با شرایط تعیین شود.

تأکید همتی بر تداوم عرضه ارز
همتی با اطمینان دادن به مردم درباره تأمین ارز گفت: بانک مرکزی برای فروش ارز به اندازه کافی منابع دارد و سیاست مدیریت بازار و عرضه ارز را تا زمانی که لازم باشد ادامه خواهد داد.
وی با اشاره به فشارهای ناشی از جنگ اقتصادی و تحرکات رسانه‌ای و روانی دشمن افزود: دشمنان نیز بیکار ننشسته‌اند و از ابزارهایی مانند تبلیغات و جنگ روانی استفاده می‌کنند؛ بنابراین در چنین شرایطی باید در داخل نیز با اتحاد و توضیح شفاف به مردم، اجازه ندهیم التهاب سیاسی به بی‌ثباتی اقتصادی تبدیل شود.
رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: بانک مرکزی برای شرایط مختلف ابزارهای لازم را در اختیار دارد و متناسب با موقعیت از این ابزارها استفاده می‌کند. همچنین رقم ۲ میلیارد دلار اعلام‌شده برای مداخله ارزی، سقف منابع موجود بانک مرکزی نیست و در صورت ضرورت می‌تواند افزایش یابد.

همتی: همه اطلاعات ذخایر ارزی قابل اعلام نیست
وی درباره میزان ذخایر ارزی کشور گفت: برخی تصور می‌کنند منابع ارزی کشور به رقم‌های اعلام‌شده یا مبالغ مطرح‌شده در مذاکرات محدود است، در حالی که بانک مرکزی ذخایر و منابع دیگری نیز دارد و طبیعی است که در شرایط جنگ اقتصادی همه اطلاعات مربوط به ذخایر را اعلام نکند.
همتی افزود: همان‌طور که اطلاعات مربوط به توانمندی‌های دفاعی و نظامی کشور به طور عمومی اعلام نمی‌شود، درباره منابع ارزی نیز همه اطلاعات در اختیار افکار عمومی قرار نمی‌گیرد و هر جا لازم باشد، اطلاعات مورد نیاز اعلام خواهد شد.

هدف بانک مرکزی، حفظ ثبات و قدرت خرید مردم است
رئیس کل بانک مرکزی در پاسخ به انتقادها درباره اینکه خرید ارز می‌تواند به حفظ دارایی گروه‌های برخوردار و افزایش شکاف طبقاتی منجر شود، گفت: سقف ۱۰ هزار دلار به معنای آن نیست که افراد نمی‌توانند بیش از این میزان سرمایه خود را در اقتصاد به کار گیرند، بلکه این سقف مربوط به چارچوب خرید ارز در بازار مورد نظر بانک مرکزی است و حتی خریدهای ۵۰۰ یا هزار دلاری نیز انجام شده است.
وی تأکید کرد: حفظ قدرت خرید مردم در کنار ثبات اقتصادی، یکی از موضوعات مهم برای دولت است و به‌ویژه باید از قدرت خرید طبقات پایین حمایت شود. در همین راستا، موضوع کالابرگ نیز در حال نهایی شدن است تا قدرت خرید حدود ۴۲ میلیون نفر از هموطنان حداقل ۵۰ درصد افزایش پیدا کند.
همتی با بیان اینکه بانک مرکزی عامل ایجاد فشارهای ناشی از جنگ اقتصادی نیست، گفت: وظیفه بانک مرکزی این است که آثار این فشارها را کنترل کند و نمی‌تواند در برابر تحولات بازار صرفاً نظاره‌گر باشد؛ بنابراین متناسب با شرایط از ابزارهای خود استفاده خواهد کرد.
وی افزود: اختلاف قیمت در حاشیه بازار باید به اندازه‌ای نباشد که افراد برای کسب سود، اطلاعات هویتی و مالی خود را ارائه کرده و برای خرید ارز وارد بازار شوند. همچنین مشخص نیست روند قیمت در آینده چگونه خواهد بود و ممکن است شرایط تغییر کند؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً با نگاه به روند فعلی، درباره سودآوری خرید ارز قضاوت کرد.

هشدار درباره تبدیل التهاب سیاسی به بی‌ثباتی اقتصادی
همتی در ادامه از مسئولان و مردم خواست اجازه ندهند التهاب‌های سیاسی به بی‌ثباتی اقتصادی تبدیل شود و گفت: آثار بی‌ثباتی اقتصادی به تدریج در جامعه نمایان خواهد شد و بانک مرکزی و سایر مسئولان اقتصادی برای جلوگیری از این روند تلاش می‌کنند.
همتی: بازگشت ارز صادراتی یکی از منابع مهم تأمین ارز است
رئیس کل بانک مرکزی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه این بانک برای بازگشت ارز حاصل از صادرات گفت: بازنگشتن ارز صادراتی یکی از معضلات کشور است و بانک مرکزی در ماه‌های گذشته با همکاری دستگاه‌های مختلف، تلاش زیادی برای بازگرداندن این منابع به چرخه اقتصاد انجام داده است.
وی با قدردانی از قوه قضائیه، سازمان بازرسی کل کشور، ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و ضابطان، افزود: در ماه‌های گذشته رقم قابل توجهی از ارزهای صادراتی به چرخه اقتصاد بازگشته است.

همتی: صندوق‌های درآمد ثابت ارزی برای حفظ ارزش دارایی مردم راه‌اندازی شد
همتی با اشاره به راه‌اندازی صندوق‌های درآمد ثابت ارزی از شهریورماه گفت: این صندوق‌ها به مردم امکان می‌دهند منابع ارزی خود را در قالب سرمایه‌گذاری نگهداری کنند و اصل سرمایه و سود آن را نیز به صورت ارزی دریافت کنند.
رئیس کل بانک مرکزی افزود: این صندوق‌ها با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان بورس طراحی شده‌اند تا گزینه‌های مختلفی برای سرمایه‌گذاری در اختیار مردم قرار گیرد و افرادی که ارز در اختیار دارند، بتوانند به جای نگهداری آن در منازل، منابع خود را در مسیرهای مولد اقتصادی قرار دهند.
وی با بیان اینکه سود این صندوق‌ها حدود ۵ درصد است، گفت: منابع این صندوق‌ها برای پروژه‌های تولیدی استفاده می‌شود و افراد هر زمان که بخواهند می‌توانند سرمایه خود را دریافت کنند. نخستین صندوق به صورت آزمایشی مجوز گرفته و در مدت حدود ۱۰ روز تکمیل شده است و به تدریج صندوق‌های دیگری نیز مجوز فعالیت دریافت خواهند کرد.
همتی تأکید کرد: بانک مرکزی به دنبال روش‌های مختلفی است تا مردم بتوانند سرمایه خود را در مقابل تورم حفظ کنند و در عین حال این منابع در مسیر تولید و اقتصاد کشور قرار گیرد.