به گزارش دیوان اقتصاد، با این حال، در لایه عمیق‌تر صورت‌های مالی، شاخص‌هایی وجود دارد که تصویر دقیق‌تری از نقش واقعی بانک در اقتصاد ترسیم می‌کند و یکی از مهم‌ترین آن‌ها «درآمد حاصل از تسهیلات اعطایی» است که مستقیماً با جریان تأمین مالی در اقتصاد ارتباط پیدا می‌کند و بررسی می‌شود.
درآمد تسهیلات برخلاف برخی اقلام غیرعملیاتی، بازتاب‌دهنده فعالیت اصلی بانک یعنی واسطه‌گری وجوه است و نشان می‌دهد منابع جذب‌شده چگونه به سمت خانوارها، بنگاه‌ها و پروژه‌های اقتصادی هدایت شده است و بازگشت پیدا می‌کند. رشد این درآمد معمولاً نشانه افزایش تقاضا برای سرمایه در گردش، توسعه فعالیت‌های تولیدی و تحرک در بخش واقعی اقتصاد تلقی می‌شود و ارزیابی می‌گردد.

تسهیلات بانکی؛ نبض پنهان فعالیت اقتصادی
بانک‌ها زمانی نقش واقعی خود را ایفا می‌کنند که منابع سپرده‌ای را به تسهیلات هدفمند تبدیل کنند و چرخه پول را در اقتصاد فعال نگه دارند و تقویت کنند. افزایش درآمد تسهیلات معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که هم توان وام‌دهی بانک بالا باشد و هم متقاضیان واقعی برای دریافت تسهیلات وجود داشته باشند و فعال شوند.
در چنین شرایطی، رشد درآمد تسهیلات صرفاً یک عدد حسابداری نیست، بلکه نشانه‌ای از افزایش تعامل بانک با بخش مولد اقتصاد محسوب می‌شود و تحلیل می‌گردد. بنگاه‌هایی که سرمایه در گردش دریافت می‌کنند، تولید خود را ادامه می‌دهند یا گسترش می‌دهند و اشتغال را حفظ یا ایجاد می‌کنند و خانوارهایی که از تسهیلات خرد بهره‌مند می‌شوند، قدرت خرید و امکان مدیریت هزینه‌های ضروری خود را افزایش می‌دهند و تثبیت می‌کنند.

تفاوت رشد واقعی با رشد اسمی درآمدها
نکته مهم در تحلیل درآمد تسهیلات آن است که این شاخص می‌تواند به‌صورت اسمی و صرفاً ناشی از افزایش نرخ‌ها رشد کند یا به‌صورت واقعی و حاصل افزایش حجم و کیفیت تسهیلات اعطایی تقویت شود و متمایز گردد. زمانی که رشد درآمد تسهیلات هم‌زمان با افزایش مانده تسهیلات رخ می‌دهد، می‌توان نتیجه گرفت که بانک نقش فعال‌تری در تأمین مالی ایفا کرده است و صرفاً از محل تغییرات قیمتی منتفع نشده است.
به همین دلیل، تحلیل‌گران حرفه‌ای همواره درآمد تسهیلات را در کنار مانده تسهیلات، ترکیب پرتفوی اعتباری و تراز عملیاتی بررسی می‌کنند و قضاوت می‌نمایند. این مجموعه شاخص‌ها نشان می‌دهد بانک تا چه اندازه توانسته منابع خود را به شکل کارآمد در اقتصاد به جریان بیندازد و مدیریت کند.

پیوند درآمد تسهیلات با ثبات مالی بانک
بانکی که بخش قابل‌توجهی از درآمد خود را از محل تسهیلات اعطایی به دست می‌آورد، معمولاً ساختار درآمدی پایدارتری دارد و کمتر در معرض شوک‌های مقطعی قرار می‌گیرد و مقاوم‌تر می‌شود. این موضوع به‌ویژه در شرایطی که اقتصاد با نوسان مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و برجسته می‌شود.
درآمد پایدار از محل تسهیلات، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت، پرداخت منظم سود سپرده‌ها و افزایش توان سرمایه‌گذاری بانک را فراهم می‌کند و تقویت می‌سازد. در نتیجه، هم بانک و هم سپرده‌گذاران از ثبات بیشتری برخوردار می‌شوند و اعتماد عمومی به شبکه بانکی افزایش پیدا می‌کند و تثبیت می‌شود.

وقتی اعداد حرف می‌زنند
بررسی عملکرد برخی بانک‌های بزرگ نشان می‌دهد رشد درآمد تسهیلات در ماه‌ها و فصل‌های اخیر به یکی از موتورهای اصلی بهبود شاخص‌های عملیاتی تبدیل شده است و نقش‌آفرینی می‌کند. در این میان، داده‌های منتشرشده از عملکرد بانک ملت در پایان دی‌ماه سال جاری، تصویر روشنی از این روند ارائه می‌دهد و نمایان می‌سازد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، درآمد حاصل از تسهیلات اعطایی این بانک در دوره ۱۰ ماهه ابتدای سال جاری با رشدی قابل‌توجه نسبت به مدت مشابه سال قبل همراه بوده است و افزایش یافته است. همزمان، مانده تسهیلات اعطایی نیز رشد محسوسی را تجربه کرده است که نشان می‌دهد افزایش درآمد، صرفاً نتیجه تغییرات حسابداری نبوده و از گسترش واقعی فعالیت اعتباری ناشی شده است و حاصل شده است.

وبملت؛ نمونه‌ای از نقش‌آفرینی فعال در تأمین مالی
در این چارچوب، عملکرد بانک ملت به‌عنوان بزرگ‌ترین بانک بورسی کشور قابل‌توجه ارزیابی می‌شود و بررسی می‌گردد. درآمد وبملت از محل تسهیلات اعطایی در پایان دی‌ماه سال جاری به بیش از ۲٬۳۵۰ هزار میلیارد ریال رسیده است که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، رشد قابل‌ملاحظه‌ای را نشان می‌دهد و ثبت می‌کند.
از سوی دیگر، مانده تسهیلات اعطایی بانک ملت نیز با رشد بیش از ۶۰ درصدی همراه شده است که بیانگر افزایش ظرفیت وام‌دهی و حضور پررنگ‌تر در تأمین مالی بخش‌های مختلف اقتصادی است و تقویت می‌شود.

این ارقام در کنار ثبت تراز عملیاتی مثبت قابل‌توجه، نشان می‌دهد بانک ملت توانسته از محل فعالیت اصلی خود یعنی اعطای تسهیلات، ارزش‌افزوده ایجاد کند و جریان درآمدی پایدار بسازد و تثبیت کند.

این روند چه معنایی برای مردم دارد؟
افزایش درآمد تسهیلات در بانکی مانند ملت، در نهایت به نفع سپرده‌گذاران، تولیدکنندگان و عموم مردم تمام می‌شود و اثر می‌گذارد. توان بالاتر بانک در پرداخت سود سپرده‌ها، افزایش قدرت وام‌دهی به خانوارها و بنگاه‌ها و مشارکت فعال‌تر در پروژه‌های اقتصادی، همگی از پیامدهای این روند محسوب می‌شود و دیده می‌شود.
به بیان دیگر، وقتی درآمد تسهیلات رشد می‌کند و تراز عملیاتی مثبت تقویت می‌شود، بانک می‌تواند نقش مؤثرتری در کاهش فشار مالی بر اقتصاد، حمایت از تولید و ایجاد اشتغال ایفا کند و اثرگذار باشد. این همان نقطه‌ای است که اعداد صورت‌های مالی از یک گزارش خشک حسابداری عبور می‌کنند و به شاخصی از کارکرد واقعی بانک در زندگی اقتصادی مردم تبدیل می‌شوند و معنا پیدا می‌کنند.