به گزارش دیوان اقتصاد، کمال خانزاده مدیر عامل کارگزاری پویش البرز در این یادداشت نوشت:

بر اساس پیش‌نویس اساسنامه منتشرشده، این صندوق‌ها منابع ارزی سرمایه‌گذاران را جذب کرده و در دارایی‌های مالی ارزی از جمله سپرده‌های ارزی، گواهی سپرده ارزی، اوراق بدهی ارزی و سایر ابزارهای مالی مبتنی بر ارز سرمایه‌گذاری خواهند کرد. هم‌چنین تمام دریافت‌ها، پرداخت‌ها و محاسبات ارزش خالص دارایی‌ها (NAV) بر مبنای ارز منتخب صندوق انجام می‌شود.

مزایای راه‌اندازی صندوق‌های ارزی

راه‌اندازی این صندوق‌ها می‌تواند آثار مثبت متعددی برای بازار سرمایه و اقتصاد کشور به همراه داشته باشد.

نخست آن‌که بستری رسمی برای جذب منابع ارزی موجود در اقتصاد ایجاد می‌شود. بخش قابل توجهی از ارزهای در اختیار اشخاص حقیقی و حقوقی، خارج از چرخه سرمایه‌گذاری و تأمین مالی قرار دارد و صندوق‌های ارزی می‌توانند بخشی از این منابع را به سمت فعالیت‌های مولد هدایت کنند.

دوم آن‌که توسعه صندوق‌های ارزی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری بازار بدهی ارزی در کشور شود. این موضوع برای شرکت‌های صادرات‌محور، صنایع بزرگ و پروژه‌هایی که نیازمند تأمین مالی ارزی هستند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

سوم آن‌که این صندوق‌ها می‌توانند به توسعه ابزارهای مالی و افزایش عمق بازار سرمایه کمک کنند و گزینه‌های متنوع‌تری را در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهند.

مهم‌ترین چالش؛ اعتماد عمومی

با وجود مزایای قابل توجه، موفقیت این صندوق‌ها بیش از هر چیز به اعتماد سرمایه‌گذاران وابسته خواهد بود.

تجربه سال‌های گذشته در حوزه سپرده‌های ارزی موجب شده بخشی از جامعه نسبت به ایفای تعهدات ارزی در شرایط نوسانات شدید بازار ارز حساسیت داشته باشد. به همین دلیل یکی از مهم‌ترین پرسش‌های سرمایه‌گذاران این است که آیا در زمان ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری، امکان دریافت همان ارز سرمایه‌گذاری‌شده وجود خواهد داشت یا خیر.

در واقع، مهم‌ترین دارایی صندوق‌های ارزی نه منابع مالی، بلکه اعتماد عمومی است. هرچه سازوکارهای اجرایی، بانکی و نظارتی شفاف‌تر و قابل اتکاتر طراحی شوند، احتمال موفقیت این صندوق‌ها افزایش خواهد یافت.

چالش دوم؛ نبود بازار ثانویه

بررسی پیش‌نویس اساس‌نامه نشان می‌دهد واحدهای عادی صندوق‌های ارزی به صورت «قابل ابطال و غیرقابل انتقال» طراحی شده‌اند. به عبارت دیگر، سرمایه‌گذار برای خروج از صندوق باید درخواست ابطال واحدهای خود را ثبت کند و امکان فروش واحدها در بازار ثانویه برای او پیش‌بینی نشده است.

این موضوع یکی از تفاوت‌های اصلی صندوق‌های ارزی با صندوق‌های قابل معامله (ETF) از جمله صندوق‌های طلا محسوب می‌شود.

تجربه موفق صندوق‌های طلا نشان داده نقدشوندگی بالا، امکان معامله لحظه‌ای و وجود بازار ثانویه فعال از مهم‌ترین عوامل استقبال سرمایه‌گذاران از این ابزارها بوده است.

در مقابل، ساختار فعلی صندوق‌های ارزی بیش‌تر به صندوق‌های صدور و ابطالی شباهت دارد و ممکن است بخشی از جذابیت این ابزار را برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای کاهش دهد.

پیشنهادی برای گام‌های بعدی توسعه

برخی کارشناسان معتقدند در گام‌های بعدی توسعه این بازار، می‌توان از تجربه موفق گواهی سپرده کالایی و صندوق‌های طلا بهره گرفت.

در این الگو، بانک‌های عامل می‌توانند در ازای دریافت ارز از سرمایه‌گذاران، گواهی سپرده ارزی استاندارد صادر کنند. این گواهی‌ها در بازار سرمایه قابلیت معامله داشته باشند و صندوق‌های درآمد ثابت ارزی نیز به عنوان سرمایه‌گذاران نهادی بخشی از منابع خود را به خرید این گواهی‌ها اختصاص دهند.

مزیت چنین ساختاری آن است که هم نقدشوندگی افزایش می‌یابد، هم کشف قیمت شفاف‌تر خواهد شد و هم اعتماد سرمایه‌گذاران نسبت به امکان خروج از سرمایه‌گذاری تقویت می‌شود.

کلیدهای موفقیت

صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را می‌توان گامی مهم در مسیر توسعه بازار سرمایه و تأمین مالی ارزی کشور دانست. این ابزار ظرفیت آن را دارد که منابع ارزی راکد را به سمت سرمایه‌گذاری‌های مولد هدایت کرده و زمینه شکل‌گیری بازار بدهی ارزی را فراهم سازد.

با این حال، موفقیت نهایی این صندوق‌ها به ۲ عامل کلیدی وابسته خواهد بود؛ نخست ایجاد و تقویت اعتماد عمومی نسبت به تعهدات ارزی و دوم افزایش نقدشوندگی از طریق طراحی سازوکارهای کارآمد برای معاملات ثانویه.

تجربه بازارهای مالی نشان می‌دهد هر ابزار جدید زمانی می‌تواند به موفقیت پایدار دست یابد که علاوه بر کارایی اقتصادی، از اعتماد سرمایه‌گذاران و نقدشوندگی کافی نیز برخوردار باشد. صندوق‌های ارزی نیز از این قاعده مستثنی نخواهند بود.