به گزارش دیوان اقتصاد، روابط‌عمومی در ایران مسیر طولانی و پرپیچ‌وخمی را پشت سر گذاشته است. از دوران بولتن‌ها و پوسترهای دست‌نویس که با مشقت تهیه می‌شد، تا شکل‌گیری اتاق‌های خبر مدرن و ورود رایانه و اینترنت. این تحولات، هرچند کند و محتاطانه، اما پیوسته و رو به جلو بوده است. در دهه‌های اخیر ، همزمان با رشد سازمان‌ها، روابط‌عمومی‌ها نیز با مفاهیم نوینی چون برندسازی سازمانی، تحلیل رفتار مخاطبان و ارتباطات یکپارچه آشنا شدند و توانستند از یک واحد اجرایی به نهادی اثرگذار در ساختار مدیریتی بدل شوند. در حالی که جامعه به سمت دیجیتالی شدن حرکت کرده، روابط‌عمومی‌های پیشرو کشور نیز توانستند نخستین گام‌های جدی را در مسیر دیجیتالی‌شدن بردارند. این تحول، صرفاً به داشتن کانال در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی منحصر نبود؛ بلکه مجموعه‌ای از توانمندی‌های نوین را دربرمی‌گرفت که از آن جمله می‌توان به رصد هوشمند افکار عمومی از طریق استفاده از ابزارهای Social Listening برای پایش لحظه‌ای فضای مجازی، داشبوردهای داده‌محور برای تحلیل رفتار مخاطب و مدیریت یکپارچه ارتباطات اشاره کرد.

برگزاری کمپین‌های تعاملی و تحلیل‌محور، استفاده از بات‌ها برای انتشار خودکار اخبار، ارتباط با رسانه‌های بین‌المللی و سنجش بازتاب‌ها و همچنین آموزش مهارت‌های مدیریت بحران دیجیتال و یادگیری از نمونه‌های جهانی و تحلیل رفتار برندها در بحران‌ها از دیگر اقدامات نوینی بود که در دستور کار سازمان‌های پیشرو قرار گرفته بود. تمام این اقدامات و فعالیت‌های هر چند محدود، اما سبب شده بود تا روابط‌عمومی ایران در آستانه یک جهش حرفه‌ای قرار بگیرد. اما باید اذعان کرد برخی عوامل سبب شد تا شاهد توقف روند رو به رشد و توسعه روابط‌عمومی‌ها در کشور باشیم. عواملی می‌توان به محدودیت‌های بودجه‌ای که بسیاری از پروژه‌های توسعه‌ای را نیمه‌تمام گذاشت، تغییرات مدیریتی پی‌درپی که مانع شکل‌گیری برنامه‌های بلندمدت شده و نگاه ابزاری برخی مدیران به روابط‌عمومی که آن را صرفاً واحدی اجرایی می‌دانستند، از آن جمله‌اند.

این موارد در کنارهم، سرعت رشد را کاهش داد و مسیر حرفه‌ای شدن را دشوارتر ساخت.در این بین شاید یکی دیگر از مهم‌ترین عواملی که طولانی شدن آن می‌تواند به حرکت رو به رشد روابط‌عمومی‌ها در ایران لطمه بزند، قطعی اینترنت بین‌الملل است.  امروزه هیچ کس نمی‌تواند نقش اینترنت را در تحولات جامعه و پیشبرد اهداف سازمانی و حتی در زندگی شخصی روزمره انکار کند. اینترنت امروز زیرساخت اصلی گردش اطلاعات، یادگیری، تعاملات حرفه‌ای، ارتباطات بین‌سازمانی، دسترسی به ابزارهای تخصصی و حتی مدیریت بحران است. روابط‌عمومی بدون اینترنت، همانند اتاق فرمانی است که صفحه‌نمایش‌هایش خاموش شده‌اند؛ نه می‌تواند ببیند، نه تحلیل کند و نه واکنش به‌موقع نشان دهد. قطع اینترنت بین‌الملل، مسیر رو به رشد روابط عمومی را به شکلی ناخواسته و ناگهانی متوقف خواهد کرد. چرا که این امر دسترسی به تجربه‌های جهانی را محدود ساخته و از دسترسی به ابزارها و امکانات مدرن و جدیدی که می‌تواند به تحلیل‌های حرفه‌ای و پیشرفته برای پیشبرد اهداف سازمانی بینجامد، باز‌می‌دارد‌. از طرفی، با قطع طولانی اینترنت بین‌الملل، دسترسی و امکان شرکت در وبینارها و دوره‌های معتبر بین‌المللی وجود نداشته و فاصله با استانداردهای جهانی را زیاد خواهد کرد. روابط‌عمومی حرفه‌ای، ذاتاً نیازمند اتصال، شفافیت، یادگیری مستمر و تعامل فرامرزی است. در جهانی که با سرعتی بی‌سابقه به سمت ارتباطات داده‌محور، هوش مصنوعی و تعاملات چندرسانه‌ای حرکت می‌کند، قطع اینترنت به معنای عقب‌ماندن از مسیری است که دیگران با شتاب در آن پیش می‌روند.تداوم این وضعیت، نه‌تنها رشد حرفه‌ای را کند می‌کند، بلکه فرصت‌های ارزشمندی  که می‌تواند روابط‌عمومی ایران را به سطحی تازه از کارآمدی برساند، دور از دسترس خواهد بود.

بارقه‌های امید

خوشبختانه باید اذعان کرد که در روزهای اخیر، تلاش‌ها و اقداماتی در راستای دسترسی مراکز علمی و دانشجویی به اینترنت بین‌الملل فراهم شده است و مسئولان امر نیز صحبت از بهبود روندها خبر داده‌اند. چرا که آنها نیز باور دارند که بدون اینترنت نمی‌توان به‌روز ماند، رقابت کرد، تصویر سازمان را مدیریت نمود، یا حتی کوچک‌ترین فعالیت ارتباطی را با استانداردهای جهانی همسو ساخت. اگرچه این امر باید برای تمام اقشار جامعه به طور یکسان فراهم شود اما در همین حد نیز گامی رو به جلو و قابل تقدیر است. روابط‌عمومی امروز دیگر یک «واحد مروّج» نیست؛ یک رکن استراتژیک تصمیم‌سازی است. و این رکن، بدون دسترسی آزاد و پایدار به اطلاعات جهانی، ناگزیر دچار ضعف می‌شود.

سخن پایانی  

روابط‌عمومی ایران ظرفیت آن را دارد که در سطح منطقه‌ای و حتی جهانی نقش‌آفرینی کند؛ اما این ظرفیت تنها زمانی بالفعل می‌شود که شاهد رفع موانع و محدودیت‌های پیش پای روابط‌عمومی‌ها باشیم و امکان دسترسی حرفه‌ای و پایدار به اینترنت بین‌الملل را نیز در این حوزه فراهم سازیم. آینده روابط‌عمومی، آینده‌ای دیجیتال، داده‌محور و جهانی است؛ و بدون اتصال به جهان، این آینده دست‌نیافتنی خواهد بود.

محمد محسنی‌مهر

 رئیس اداره روابط عمومی بانک سینا