به گزارش دیوان اقتصاد، هرچند بازگشت ۹۷ درصدی صادرات نفت خام خاورمیانه (بدون احتساب ایران) گزارش میشود. اما قیمت نفت فقط تابع حجم نفت خام صادر شده نیست. در ادامه دلایل کلیدی این تناقض ظاهری را بررسی می‌کنیم:

بحران اصلی در بازار «محصولات پالایش‌شده» است، نه نفت خام
بزرگ‌ترین دلیل حفظ قیمت‌های بالا، اختلال شدید در عرضه بنزین، گازوئیل و سوخت جت است. صادرات این محصولات از خاورمیانه تنها حدود ۵۰ تا ۵۸ درصد سطح عادی خود است. این مسئله باعث شده قیمت گازوئیل در ایالات متحده از مرز ۲۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رود و حاشیه سود پالایشگاه‌ها به سطوح بی‌سابقه برسد. از آنجا که نفت خام ماده اولیه این محصولات است، کمبود شدید در بازار فرآورده‌ها، تقاضا برای نفت خام را بالا نگه می‌دارد و مانع از ریزش قیمت آن می‌شود.

کاهش شدید ذخایر جهانی و مسابقه برای بازسازی آنها ذخایر جهانی نفت از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۴۰۰ تا ۵۰۷ میلیون بشکه کاهش یافته است. این کاهش عظیم، حاشیه امنیت بازار را از بین برده است. اکنون پالایشگاه‌ها و خریداران برای پر کردن مخازن خالی خود با یکدیگر رقابت می‌کنند و همین تقاضای احتیاطی، از قیمت‌ها حمایت می‌کند.

صرف ریسک ژئوپلیتیکی و نگاه به آینده
بازار نفت فقط به امروز نگاه نمی‌کند؛ قیمت‌های آتی (Futures) بر اساس انتظارات از ماه‌های آینده تعیین می‌شوند. سرمایه‌گذاران نگران هستند که تنش‌ها دوباره تشدید شود و مسیرهای حیاتی مانند تنگه هرمز بار دیگر بسته شوند. این نگرانی، یک «صرف ریسک» به قیمت‌ها اضافه می‌کند که حتی در زمان بهبود جریان فیزیکی نفت، از بین نمی‌رود. مؤسسه گلدمن ساکس نیز صراحتاً اعلام کرده که قیمت‌های بالای فعلی بیشتر ناشی از همین صرف ریسک و نه کمبود ساختاری عرضه است.

هزینه‌های سرسام‌آور حمل و نقل
حمل نفت از منطقه جنگی، ریسک بالایی دارد و همین موضوع هزینه‌ها را به شدت افزایش داده است. اجاره یک نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) در مسیرهای مرتبط با تنگه هرمز به حدود ۱.۲۷ میلیون دلار در روز رسیده است. این هزینه‌های گزاف حمل، به طور مستقیم روی قیمت نهایی نفت و فرآورده‌ها تأثیر می‌گذارد.

ریسک دائمی ناشی از ایران
عدم احتساب نفت ایران در آمار صادرات، خود یک عامل کلیدی است. بازار می‌داند که ایران در صورت تشدید محاصره، گزینه حمله به زیرساخت‌های انرژی سایر کشورها را در دست دارد. این تهدید دائمی، یک عدم قطعیت بنیادین در بازار ایجاد کرده که مانع از کاهش پایدار قیمت‌ها می‌شود.

جمع‌بندی
بازگشت صادرات نفت خام به سطح پیش از جنگ، یک خبر مثبت است که از انفجار بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرده است، اما برای ریزش قیمت کافی نیست. بازار نفت با یک «تورم ساختاری در بخش فرآورده‌ها» و یک «ترس دائمی از آینده» مواجه است. تا زمانی که ذخایر جهانی بازسازی نشوند و تنش‌های ژئوپلیتیکی به طور کامل حل نشود، این صرف ریسک بالا باقی خواهد ماند و قیمت‌ها را بالای ۱۰۰ دلار نگه می‌دارد.