به گزارش دیوان اقتصاد، نقطه ورود فناوری نظارتی(SupTech) نهاد ناظر به جریان نقد (Cash Flow) صنعت بیمه آنست که در لحظه بداند چه میزان از حق‌بیمه تولیدی به صورت واقعی وصول شده، چه مقدار به مطالبات تبدیل شده، مطالبات چه زمانی وصول خواهد شد و بیمه گر در فاصله مذکور چه میزان تعهد نقدی برای پرداخت خسارت و هزینه‌های اداری دارد.
صحبت از نظارت فنآور محور زیاد است لکن اقدام عملی زمانی خواهدبود که بیمه مرکزی بتواند داده‌های مربوط به صدور بیمه‌نامه، سررسید اقساط، وصول، مطالبات و خسارت را به یکدیگر متصل کرده و از دل داده‌های مذکور، وضعیت نقدینگی هر بیمه گر را به شکل مستمر رصد کند. لذا هدف، راه‌اندازی داشبورد جدید نبوده و مقصود، ایجاد یک موتور نظارت بر جریان نقد است که بتواند از بین تراکنش های کلان، موارد نیازمند بررسی نظارتی را شناسایی کند. تعریف شناسه واحد برای زنجیره مالی هر بیمه‌نامه گام نخست عملیاتی است. از لحظه صدور بیمه‌نامه باید علاوه بر مبلغ حق‌بیمه و زمان سررسید اقساط، مشخص باشد که وجه از چه مسیری باید وصول شود، چه مبلغی تاکنون دریافت شده و چه مبلغی در طبقه مطالبات قرار گرفته است. داده های فوق باید با اطلاعات خسارت همان پرتفوی ارتباط داشته باشد تا ناظر بتواند رابطه بین جریان ورودی و خروجی نقد را ببیند. آنچه بیمه گران در راستای تبیین موفقیت های خود، از رشد قابل توجه صدور در یک رشته بیمه ای خبررسانی می کنند، از آن جهت برای نهاد ناظر باید اهمیت داشته باشد که همزمان بررسی کند که نسبت وصول حق‌بیمه در رشته مورد اشاره چگونه تغییر کرده، مطالبات چه روندی داشته و پرداخت خسارت با چه سرعتی افزایش یافته است. اگر حق‌بیمه تولیدی با سرعت بالا رشد کند اما وصول متناسب با آن افزایش نیابد، یک علامت ویژه نظارتی شکل می‌گیرد. شاید بتوان گفت از کاربردهای مهم و عملیاتی ساپ  تک، تبدیل نسبت‌ها به هشدارهای قابل اقدام است. نویسنده بر این باور است که بیمه مرکزی باید برای هر شرکت، رشته بیمه‌ای و شبکه فروش، مجموعه قواعد کنترلی تعریف کند. آنگاه افزایش غیرعادی مطالبات، افت نسبت وصول، افزایش سهم اقساط معوق، رشد چک‌های برگشتی یا افزایش فاصله زمانی بین صدور بیمه‌نامه و وصول وجه، پیام هشدار ایجاد نموده و ترکیب چند علامت باهم، سطح هشدار را افزایش خواهدداد. مبرهن است که هشدارهای مذکور مادامی ارزش نظارتی خواهند داشت که به اقدام مشخص منتهی شوند که خود نیازمند تدوین پروتکل اقدام نظارتی است. هشدار سطح اول می‌تواند فقط برای پایش مستمر باقی بماند؛ هشدار سطح دوم نیازمند درخواست توضیح از شرکت بیمه باشد و در سطح بالاتر، موضوع به بررسی تخصصی، درخواست برنامه اصلاحی یا بازرسی هدفمند منجر شود. در واقع انتظار بیمه مرکزی از نظارت فناورمحور، چرخه کاملی است که باید در سنهاب قابل ثبت و ردیابی باشد.
آنچه در مرحله بعد به نهاد ناظر پیشنهاد می شود، حرکت از گزارش‌های تجمیعی به سمت داده‌های نزدیک به زمان واقعی است. شرکت‌های بیمه گر وظیفه مند خواهندبود که اطلاعات وصول و تراکنش‌های مرتبط را در قالب APIد استاندارد و با ساختار واحد به سامانه نظارتی ارسال کنند. سامانه نیز پس از اعتبارسنجی داده، آن را با اطلاعات بیمه‌نامه و مطالبات تطبیق دهد. فلذا بیمه مرکزی به جای آنکه چند ماه بعد با رقم تجمیعی از مطالبات مواجه شود، روند ایجاد و وصول مطالبات را در طول دوره مشاهده می‌کند. در همان راستا باید به اهمیت کیفیت داده هم اشاره شود. اگر مبلغ وصولی با بیمه‌نامه مربوطه غیرقابل تطبیق، تاریخ سررسید ناقص یا اطلاعات یک تراکنش چند بار ثبت شود، خروجی تحلیلی قابل اتکا نخواهد بود. ازین رو ساپ تک باید پیش از بیم سنجی، لایه کنترل کیفیت داده داشته و خطاهای اطلاعاتی را به شرکت بیمه گر عودت دهد.
کاربرد دیگر ساپ تک برای نهاد ناظر، ایجاد نمایه جریان نقد (Cash Flow Profile) برای هر شرکت بیمه گر است. نمایه مذکور نشانگر آنست که در هر شرکت چه میزان حق‌بیمه تولید می‌شود، چه سهمی به سرعت وصول می‌شود، متوسط دوره وصول چقدر است، مطالبات چگونه انباشته می‌شوند و در آن سو پرداخت خسارت با چه الگویی انجام می‌شود. نمایه جریان نقد در گام بعدی به الگوی پیش بینی مبدّل خواهدشد بطوری که اگر سامانه تشخیص دهد که در یک شرکت، کاهش وصول، افزایش مطالبات و رشد پرداخت خسارت همزمان رخ داده،  احتمال ایجاد فشار نقدینگی را به عنوان هشدار زودهنگام مطرح می کند. در واقع گزارش های رایج، حاکی از آنست که «چه اتفاقی افتاده است»، لکن سامانه نظارت فنآور محور باید به ناظر بگوید کدام روند نیازمند بررسی بیشتر است. تحلیل فوق الذکر باید در سطح رشته و شبکه فروش هم انجام شود. ممکن است وضعیت نقدینگی کل شرکت قابل قبول باشد، لکن یک رشته بیمه‌ای یا گروهی از نمایندگان سهم بالایی از مطالبات معوق را ایجاد کرده باشند. لذا داشبورد نظارتی باید امکان کاوش لایه به لایه(Drill-down)  از سطح صنعت به شرکت، از شرکت به رشته، از رشته به شعبه و شبکه فروش و در صورت نیاز تا سطح بیمه‌نامه را فراهم کند.
نکته مهم دیگری که ساپ تک به بیمه مرکزی کمک خواهد کرد اینست که ناظر می‌تواند از داده‌های آن برای آزمون استرس نیز استفاده کند. سامانه می‌تواند سناریوهای کاهش نرخ وصول، افزایش خسارت، تأخیر در دریافت مطالبات یا ترکیبی از موارد مذکور را روی جریان نقد بیمه گر اعمال کرده و نشان دهد که در هر سناریو چه میزان فشار بر منابع نقدی ایجاد می‌شود. در الگوی فوق اطلاعات جریان نقد باید در کنار اطلاعات توانگری و سرمایه قرار گیرد. بیمه گری ممکن است نسبت‌های سرمایه‌ای مناسبی داشته باشد لکن در یک بازه زمانی با عدم تطابق بین زمان وصول حق‌بیمه و زمان پرداخت خسارت مواجه شود که نظارت مؤثر نیازمند مشاهده همزمان «توانگری» و «توان پرداخت» است.
لازم الاشاره است بیمه مرکزی برای اجرای عملی ساپ تک نیازی ندارد از ابتدا تمام صنعت را به یک الگوی پیچیده هوش مصنوعی متصل کند. پیشنهاد می شود در ابتدا استانداردسازی داده‌های حق‌بیمه و وصول را آغاز نموده و سپس به صورت مرحله ای اتصال مطالبات، اتصال خسارت، ایجاد  پیام هشدار و آزمون استرس را به سامانه الحاق نماید. خروجی نهایی باید برای سه سطح مشتمل بر داشبورد مدیران ارشد برای مشاهده تصویر صنعت، داشبورد کارشناسان برای تحلیل شرکت‌ها و سامانه هشدار برای شناسایی موارد نیازمند مداخله نظارتی طراحی شود. آنگاه ساپ تک علاوه بر ابزار فناوری اطلاعات به بخشی از فرآیند نظارت بیمه‌ای تبدیل می‌شود. ارزش آن نیز در تعداد داشبوردها یا حجم داده‌های جمع‌آوری‌شده نبوده و بیمه مرکزی با اتکا به داده، انحراف را زودتر دیده و علاوه بر علت یابی، از شرکت بیمه گر توضیح خواسته و تا حصول اقدام اصلاحی و ثبت در همان سامانه، پیگیری خواهدکرد.
آنچه بیمه مرکزی ازنظارت فنآور محور بر جریان نقد حق‌بیمه انتظار دارد، رویت حرکت پول در صنعت بیمه پیش از آنست که مساله نقدینگی به بحران تبدیل شود. اگر حق‌بیمه، وصول، مطالبه و پرداخت خسارت در زنجیره واحد اطلاعاتی قابل ردیابی قرار گیرد، نظارت به پایش مستمر ریسک حرکت کرده و فنآوری بجای ابزار گزارش گیری، تصمیم یار نظارتی خواهدبود.

*دستیار مدیرعامل بانک دی در امور بانکداری و بیمه