ناترازی انرژی؛ مسئله‌ای فراتر از برق
به گزارش دیوان اقتصاد، ناترازی انرژی تنها به معنای کمبود برق نیست، بلکه نشانه‌ای از عدم تعادل میان تولید، مصرف و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حیاتی کشور محسوب می‌شود. زمانی که تولید برق همگام با رشد مصرف و توسعه صنعتی افزایش پیدا نمی‌کند، فشار آن مستقیماً به خانوارها، صنایع و کسب‌وکارها منتقل می‌شود و هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی بالایی به همراه دارد. رفع این ناترازی نیازمند منابع مالی پایدار و برنامه‌ریزی بلندمدت است و اینجاست که بانک‌ها می‌توانند نقش کلیدی ایفا کنند.

سرمایه‌گذاری سبز؛ پاسخ نظام مالی به بحران انرژی
در بسیاری از کشورهای جهان، بانک‌ها با هدایت منابع مالی به سمت پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر، به بازیگران اصلی گذار انرژی تبدیل شده‌اند. این نوع سرمایه‌گذاری که با عنوان سرمایه‌گذاری سبز شناخته می‌شود، علاوه بر تأمین مالی پروژه‌های خورشیدی و بادی، به کاهش آلودگی محیط زیست و افزایش امنیت انرژی کمک می‌کند. در ایران نیز این رویکرد به‌تدریج در حال تقویت است و نظام بانکی در حال آزمودن نقش‌های جدیدی فراتر از تسهیلات‌دهی سنتی است.

ورود بانک‌ها به میدان انرژی‌های تجدیدپذیر
در این چارچوب، برخی بانک‌ها تأمین مالی پروژه‌های تجدیدپذیر را به‌عنوان یک مأموریت راهبردی در دستور کار قرار داده‌اند. اعطای تسهیلات با نرخ‌های سود ترجیحی، همکاری با نهادهای تخصصی حوزه انرژی و مشارکت در طرح‌های ملی از جمله ابزارهایی است که بانک‌ها برای حمایت از این حوزه به کار گرفته‌اند. این اقدامات نشان می‌دهد بانکداری توسعه‌محور به‌تدریج جایگزین نگاه کوتاه‌مدت و صرفاً سودمحور می‌شود.

نقش‌آفرینی هدفمند در رفع ناترازی‌ها
در میانه این تحولات، بانک ملت به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های کشور، نقش پررنگی در تأمین مالی انرژی‌های تجدیدپذیر ایفا کرده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، بیش از ۴۱ هزار میلیارد ریال تسهیلات از محل منابع داخلی این بانک و منابع مرتبط با وزارت نیرو، با همکاری سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق، برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی خانگی و توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در مقیاس بزرگ اختصاص یافته است. این منابع، احداث نیروگاه‌های خورشیدی خانگی با ظرفیت حداکثر ۱۰ کیلووات و همچنین پروژه‌های خورشیدی تا سقف ۱۲۰ مگاوات را پوشش می‌دهد و به افزایش ظرفیت تولید برق پاک کمک می‌کند.

از تفاهم‌نامه‌ها تا پروژه‌های عملیاتی
اقدامات انجام‌شده تنها به تسهیلات محدود نمانده است و امضای تفاهم‌نامه‌های راهبردی با بازیگران کلیدی صنعت انرژی، مسیر اجرای پروژه‌ها را هموار کرده است. همکاری با گروه مپنا برای توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و شبکه شارژ خودروهای برقی، انعقاد تفاهم‌نامه با صندوق نوآوری و شکوفایی برای اعطای تسهیلات خرید تجهیزات کم‌مصرف و مشارکت در طرح‌های بزرگ خورشیدی و بادی با صندوق توسعه ملی، نشان می‌دهد رویکرد اتخاذشده یک برنامه مقطعی نیست و با نگاه بلندمدت دنبال می‌شود.

تأثیر این مسیر بر اقتصاد و زندگی مردم
سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر تنها یک اقدام زیست‌محیطی محسوب نمی‌شود، بلکه اثرات مستقیم اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد. افزایش ظرفیت تولید برق پاک، فشار بر شبکه سراسری را کاهش می‌دهد و احتمال قطعی برق را کم می‌کند. این موضوع به معنای ثبات بیشتر برای صنایع، کاهش خسارت به کسب‌وکارها و آسایش بیشتر برای خانوارها تلقی می‌شود. از سوی دیگر، تسهیلات مربوط به تجهیزات کم‌مصرف، هزینه برق خانوارها را کاهش می‌دهد و به بهبود بهره‌وری انرژی کمک می‌کند.

منافع بانکداری سبز برای خود بانک‌ها
ورود بانک‌ها به حوزه سرمایه‌گذاری سبز، تنها به نفع اقتصاد ملی نیست و برای خود شبکه بانکی نیز مزایای قابل توجهی ایجاد می‌کند. این نوع پروژه‌ها معمولاً دارای افق زمانی بلندمدت و ریسک کنترل‌شده‌تری هستند و می‌توانند به ایجاد پرتفوی تسهیلاتی متنوع و پایدار کمک کنند. علاوه بر این، ایفای نقش مؤثر در حل مسائل ملی، سرمایه اجتماعی بانک‌ها را افزایش می‌دهد و جایگاه آن‌ها را در افکار عمومی تقویت می‌کند.

آینده‌ای که از امروز ساخته می‌شود
تجربه‌های اخیر نشان می‌دهد حل ناترازی انرژی بدون مشارکت فعال نظام بانکی امکان‌پذیر نیست. سرمایه‌گذاری در انرژ
ی‌های تجدیدپذیر، پلی میان توسعه اقتصادی، پایداری زیست‌محیطی و رفاه عمومی ایجاد می‌کند و بانک‌هایی که زودتر در این مسیر گام بردارند، نه‌تنها در تأمین مالی پروژه‌ها، بلکه در شکل‌دهی آینده اقتصاد کشور نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند. مسیری که امروز آغاز شده است، می‌تواند فردایی با برق پایدارتر، اقتصاد مقاوم‌تر و زندگی باکیفیت‌تر برای مردم رقم بزند.