به گزارش دیوان اقتصاد، بانک‌ها به‌عنوان نهادهای مالی اثرگذار، نقشی فراتر از تأمین مالی و ارائه خدمات بانکی بر عهده دارند و می‌توانند با مداخلات هدفمند اجتماعی، در کاهش آسیب‌ها، تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش اعتماد عمومی نقش‌آفرینی کنند. در شرایطی که فشارهای اقتصادی و اجتماعی، گروه‌های آسیب‌پذیر را بیش از دیگران تحت تأثیر قرار می‌دهد، مسئولیت اجتماعی معنا و اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.

در همین چارچوب، یکی از مصادیق قابل توجه مسئولیت اجتماعی در نظام بانکی، تمرکز بر مسائلی است که مستقیماً با بنیان خانواده و پیامدهای اجتماعی آن گره خورده‌اند. آزادی زندانیان غیرعمد، به‌ویژه زنان و مادران سرپرست خانوار، از جمله اقداماتی است که آثار آن محدود به یک فرد یا یک خانواده نمی‌ماند و می‌تواند زنجیره‌ای از پیامدهای مثبت اجتماعی را به همراه داشته باشد.

در این راستا، بانک صادرات ایران با اجرای پویش «مادر آمد» و با مشارکت داوطلبانه کارکنان خود، زمینه آزادی ۲۱ بانوی زندانی غیرعمد را در استان‌های مختلف کشور فراهم کرد. این اقدام که با اتکا به مشارکت مالی کارکنان و استفاده از ظرفیت‌های مسئولیت اجتماعی بانک انجام شد، به بازگشت این افراد به کانون خانواده انجامید و نمونه‌ای از پیوند میان منابع مالی، سرمایه انسانی و رویکرد اجتماعی در یک نهاد بانکی را به نمایش گذاشت. گستره جغرافیایی این اقدام نیز نشان می‌دهد که نگاه بانک به مسئولیت اجتماعی، محدود و مقطعی نبوده و رویکردی فراگیر و ملی را دنبال کرده است.

آنچه این اقدام را قابل تأمل می‌کند، صرفاً عدد یا آمار آزادی زندانیان نیست، بلکه انتخاب هوشمندانه مسئله‌ای است که آثار اجتماعی عمیق و پایداری دارد. تمرکز بر زنان زندانی غیرعمد، به‌ویژه مادران، نشان می‌دهد که مسئولیت اجتماعی می‌تواند از سطح اقدامات کلی عبور کند و به سمت حل مسائل ریشه‌ای و پراثر حرکت کند؛ مسائلی که نادیده‌گرفتن آن‌ها، هزینه‌های اجتماعی سنگینی برای جامعه در پی خواهد داشت.

از منظر مسئولیت اجتماعی بنگاه‌ها، به‌ویژه در صنعت بانکداری، چنین اقداماتی واجد چند لایه اثرگذاری است. نخست، کاهش آسیب‌های اجتماعی ثانویه؛ زندانی‌شدن مادران، به‌ویژه در خانواده‌های کم‌برخوردار، اغلب منجر به ترک تحصیل، فقر مضاعف، آسیب‌های روانی و حتی بزهکاری در نسل بعدی می‌شود. آزادی این بانوان، در واقع جلوگیری از شکل‌گیری زنجیره‌ای از آسیب‌هاست که هزینه‌های آن به‌مراتب بیش از مبلغ پرداخت‌شده برای آزادی زندانیان خواهد بود.

دوم، بازسازی سرمایه اجتماعی؛ در شرایطی که اعتماد عمومی به نهادهای اقتصادی و مالی با چالش‌هایی مواجه است، اقدامات ملموس و انسانی بانک‌ها می‌تواند نقش مؤثری در ترمیم این اعتماد ایفا کند. وقتی کارکنان یک بانک، نه صرفاً به‌عنوان مجری، بلکه به‌عنوان مشارکت‌کننده داوطلب در یک اقدام اجتماعی حضور دارند، پیام روشنی به جامعه مخابره می‌شود: بانک، بخشی از جامعه است، نه نهادی جدا از آن.

سوم، تعریف دوباره مفهوم مسئولیت اجتماعی بانک‌ها؛ مسئولیت اجتماعی، صرفاً به ساخت مدرسه یا توزیع بسته‌های حمایتی خلاصه نمی‌شود. تمرکز بر مسئله زندانیان غیرعمد، به‌ویژه زنان و مادران، نشان‌دهنده انتخاب هوشمندانه مسئله‌ای است که هم فوریت اجتماعی دارد و هم اثرگذاری عمیق و پایدار. این نوع مداخله، از جنس «حل مسئله» است، نه «اقدام نمایشی».

اقدام بانک صادرات ایران در قالب پویش «مادر آمد» می‌تواند به‌عنوان یک الگوی قابل تعمیم در نظام بانکی کشور مطرح شود؛ الگویی که در آن، منابع مالی، سرمایه انسانی و رویکرد مسئولانه مدیریتی در کنار هم قرار می‌گیرند. برای مدیران بانکی، پیام این تجربه روشن است: سرمایه‌گذاری در مسئولیت اجتماعی هدفمند، نه‌تنها هزینه نیست، بلکه نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت بر اعتماد، اعتبار و پایداری سازمان است.

در نهایت، آزادی ۲۱ بانوی زندانی غیرعمد، تنها بازگشت ۲۱ نفر به خانه نیست؛ بازگشت آرامش به ده‌ها کودک، کاهش بار اجتماعی بر نهادهای حمایتی و تقویت پیوند میان بانک و جامعه است. در روزگاری که جامعه بیش از هر زمان دیگری به نشانه‌های واقعی همبستگی نیاز دارد، چنین اقداماتی می‌تواند معنای تازه‌ای به نقش بانک‌ها در توسعه اجتماعی کشور ببخشد.