به گزارش دیوان اقتصاد، خرید سکه فیزیکی و سرمایه‌گذاری در اوراق سلف سکه هر دو به نوعی امکان بهره‌مندی از تغییرات قیمت سکه را فراهم می‌کنند، اما این دو ابزار از نظر ماهیت و سازوکار، یکسان نیستند.

سکه فیزیکی؛ مالکیت مستقیم دارایی

در خرید سکه فیزیکی، خریدار در همان زمان معامله، سکه را تحویل می‌گیرد و مالک مستقیم یک دارایی فیزیکی می‌شود؛ بنابراین تغییرات قیمت سکه در بازار، مستقیما بر ارزش دارایی وی اثر می‌گذارد.

در این روش، موضوعاتی مانند اصالت و عیار سکه، خرید از فروشنده معتبر، نگهداری، جابه‌جایی و تأمین امنیت دارایی نیز بخشی از فرآیند مالکیت محسوب می‌شود. دارنده سکه می‌تواند آن را نگهداری کند یا در زمان موردنظر خود در بازار فیزیکی به فروش برساند.

در مقابل، در خرید اوراق سلف سکه، سرمایه‌گذار سکه فیزیکی را در اختیار نمی‌گیرد، بلکه یک ورقه مالی با شرایط و سررسید مشخص خریداری می‌کند.

«عسکه۲» خود سکه نیست

اوراق «عسکه۲» یک ابزار مالی مبتنی بر سکه است که در بازار سرمایه معامله می‌شود؛ بنابراین قیمت آن الزاما در هر لحظه برابر با قیمت سکه نقدی نیست.

قیمت این اوراق علاوه بر قیمت روز سکه، تحت تأثیر عواملی مانند مدت زمان باقی‌ مانده تا سررسید، انتظارات معامله‌گران و حقوقی که طبق قرارداد برای دارنده اوراق در نظر گرفته شده است، قرار می‌گیرد. به همین دلیل ممکن است قیمت اوراق در بازار ثانویه با قیمت سکه نقدی اختلاف داشته باشد و مقایسه این دو قیمت بدون توجه به ساختار قرارداد، می‌تواند تصویر کاملی از ارزش اقتصادی دو ابزار ارائه نکند.

تفاوت مهم؛ زمان مالکیت و سررسید

یکی از تفاوت‌های اصلی میان این دو روش، زمان در اختیار گرفتن دارایی است. در خرید سکه، دارایی بلافاصله در اختیار خریدار قرار می‌گیرد، اما در اوراق سلف، رابطه مالی میان خریدار و دارایی پایه بر اساس شرایط قرارداد و سررسید تعریف می‌شود.

در عرضه اولیه «عسکه۲» نیز برای اوراق، سررسید و شرایط مشخصی تعیین شده و اختیار فروش در سررسید با قیمت اعمال معادل ۱۰۷ درصد قیمت کشف ‌شده در روز عرضه پیش‌بینی شده است؛ بنابراین دارنده اوراق علاوه بر مواجهه با تغییرات قیمت دارایی پایه، دارای حقوق قراردادی مشخصی نیز خواهد بود.

تفاوت در نحوه معامله

سکه فیزیکی در بازار طلا و از طریق معاملات فیزیکی خرید و فروش می‌شود در حالی که «عسکه۲» از طریق سازوکار بازار سرمایه معامله می‌شود. در نتیجه سرمایه‌گذار اوراق برای خرید و فروش آن از زیرساخت معاملاتی بازار سرمایه استفاده می‌کند و می‌تواند در صورت وجود خریدار، پیش از سررسید اوراق خود را در بازار ثانویه به فروش برساند.

در خرید سکه فیزیکی نیز امکان فروش پیش از هر زمان موردنظر وجود دارد، اما فرآیند فروش به بازار فیزیکی، خریدار و شرایط معامله در آن بازار وابسته است.

نگهداری فیزیکی در برابر نگهداری اوراق

موضوع نگهداری نیز از دیگر تفاوت‌های دو روش است. دارنده سکه فیزیکی باید برای نگهداری و تأمین امنیت دارایی خود تدبیر کند و ریسک‌هایی مانند سرقت یا هزینه‌های مرتبط با نگهداری و جابه‌جایی را در نظر داشته باشد.

در اوراق سلف سکه، سرمایه‌گذار سکه فیزیکی را نگهداری نمی‌کند و دارایی وی به شکل ورقه مالی در بازار سرمایه ثبت و معامله می‌شود؛ بنابراین مسائل مربوط به نگهداری فیزیکی سکه، مستقیماً متوجه دارنده اوراق نیست.

تفاوت در ماهیت ریسک

ریسک‌های این دو ابزار نیز یکسان نیست. در خرید فیزیکی، بخش مهمی از ریسک‌ها به خود دارایی و فرآیند معامله و نگهداری آن مربوط می‌شود؛ در حالی که در اوراق سلف، علاوه بر تغییرات ارزش دارایی پایه، شرایط قرارداد، سررسید، نقدشوندگی بازار ثانویه و سازوکار معاملاتی اوراق اهمیت پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، قیمت سکه فیزیکی در بازار تحت تاثیر عرضه و تقاضای همان بازار قرار دارد، اما قیمت «عسکه۲» در بازار سرمایه می‌تواند علاوه بر قیمت سکه، تحت تاثیر انتظارات فعالان بازار نسبت به قیمت آینده و ارزش زمانی اوراق نیز قرار گیرد.

در مجموع، خرید سکه فیزیکی به معنای مالکیت مستقیم یک دارایی واقعی است، در حالی که خرید «عسکه۲» به معنای سرمایه‌گذاری در یک ورقه مالی مبتنی بر سکه با سررسید و حقوق قراردادی مشخص است؛ تفاوتی که باعث می‌شود این دو ابزار، حتی در صورت ارتباط هر دو با قیمت سکه، الزاماً رفتار قیمتی و سازوکار یکسانی نداشته باشند.