به گزارش دیوان اقتصاد، بر اساس یافته‌های مؤسسه پژوهشی سوئیس‌ری:

• خسارت‌های بیمه‌شده جهانی ناشی از بلایای طبیعی در نیمه نخست ۲۰۲۶ حدود ۴۲ میلیارد دلار آمریکا برآورد می‌شود؛ که کمترین رقم نیمه نخست سال از ۲۰۲۰ تاکنون به حساب می‌آید.
• توفان‌های شدید همرفتی[1]، با حدود ۲۸ میلیارد دلار آمریکا خسارت بیمه‌شده، همچنان مهم‌ترین عامل خسارت بوده‌اند؛ هرچند این رقم پایین‌تر از روند بلندمدت است.
• گرمای بی‌سابقه ماه ژوئن (خرداد – تیر) و تداوم هوای خشک، زمینه را برای فصلی فعال برای آتش‌سوزی‌های جنگلی در اروپا فراهم کرده است.

برآورد سوئیس‌ری نشان می‌دهد، خسارت‌های بیمه‌شده ناشی از بلایای طبیعی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۴۲ میلیارد دلار آمریکا رسید؛ رقمی که ۱۶ درصد کمتر از میانگین ۱۰ ساله اخیر است. خسارت‌های بیمه‌شده[2] ناشی از توفان‌های شدید همرفتی نیز پایین‌تر از روند معمول بوده است، زیرا بزرگ‌ترین رخدادها عمدتاً مناطقی با بیشترین تراکم دارایی‌هایِ در معرض خطر در ایالات متحده را درگیر نکردند.

بااین‌حال، گرمای بی‌سابقه ماه ژوئن (خرداد – تیر) و تداوم هوای خشک، احتمال آتش‌سوزی‌های جنگلی گسترده را در اروپا و دیگر مناطق جهان افزایش داده است.

بالز گرولیموند[3]، رئیس مخاطرات فاجعه‌آمیز در سوئیس‌ری، اظهار داشت:

«کم‌هزینه‌تر بودن نیمه نخست سال به این معنا نیست که ریسک از میان رفته است. یک توفند[4] بزرگ، زمین‌لرزه یا آتش‌سوزی جنگلی می‌تواند به‌سرعت وضعیت را تغییر دهد. آتش‌سوزی‌های اخیر اروپا نشان می‌دهد که شرایط گرم‌تر و خشک‌تر، احتمال آتش‌سوزی‌های بزرگ را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، با ساخت خانه‌ها، کسب‌وکارها و زیرساخت‌های بیشتر در مناطق پرخطر، هزینه این رخدادها نیز بالاتر می‌رود.»

با گرم‌تر شدن اروپا، ریسک آتش‌سوزی بالا می‌رود

اروپا که سریع‌تر از هر قاره دیگری گرم می‌شود، اکنون نسبت به دهه ۱۹۵۰، ۶۴ درصد روزهای گرم بیشتری را تجربه می‌کند.

در این گزارش، روز گرم به روزی گفته می‌شود که حداکثر دمای آن به ۳۰ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر برسد.

گرمای بی‌سابقه ژوئن (خرداد – تیر) در اروپای غربی، همراه با خشکی پایدار، محیط را برای گسترش آتش‌سوزی‌های جنگلی در بخش‌های غربی و جنوبی اروپا مساعدتر کرد. در ماه ژوئیه (تیر – مرداد) نیز آتش‌سوزی‌های بزرگی در فرانسه و اسپانیا رخ داد.

آتش‌سوزی‌های جنگلی تاکنون سهم نسبتاً کوچکی از خسارت‌های بیمه‌شده در اروپا داشته‌اند؛ بااین‌حال، این مخاطره در میان مخاطرات مرتبط با آب‌وهوا، سریع‌ترین رشد را در جهان به خود اختصاص داده است. پژوهش‌های مؤسسه سوئیس‌ری نشان می‌دهد خسارت‌های بیمه‌شده ناشی از آتش‌سوزی‌های جنگلی در اروپا، از سال ۱۹۷۰ تاکنون، به قیمت‌های ثابت سالانه، حدود ۸ تا ۱۱ درصد افزوده است.

آغاز زودهنگام فصل آتش‌سوزی‌های جنگلی در اروپا، نشانه‌ای از تغییر الگوی مخاطرات است. فصل‌های آتش‌سوزی طولانی‌تر می‌شوند، شرایط مساعد برای وقوع آتش‌سوزی با دفعات بیشتری شکل می‌گیرد و این خطر به مناطقی گسترش می‌یابد که در گذشته کمتر در معرض آن بودند.

فعالیت توفانی بالاتر از میانگین، اما خسارت پایین‌تر از روند معمول

با وجود آنکه فعالیت توفان‌های شدید همرفتی در ایالات متحده طی دوره موردبررسی، همچنان بالاتر از میانگین بوده است، شمار نسبتاً کمی از رخدادهایِ بسیار پرخسارت، تگزاس، دشت‌های جنوبی و جنوب‌شرق این کشور را درگیر کرد. به‌طور معمول، ترکیب فراوانی توفان‌ها و تمرکز بالای دارایی‌های بیمه‌شده در این مناطق، خسارت‌های چشمگیری ایجاد می‌کند.

این وضعیت نشان می‌دهد میزان خسارت بیمه‌شده تنها به شدت مخاطره وابسته نیست؛ محل وقوع رخداد و نیز میزان تمرکز دارایی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی در منطقه نیز نقشی تعیین‌کننده دارند.

بیمه حدود ۴۲ درصد از کل خسارت‌های اقتصادی[5] نیمه نخست سال را پوشش داد؛ نسبتی بالاتر از میانگین ۳۰ ساله، یعنی ۳۳ درصد. این نسبتِ بیشتر، بازتاب تمرکز خسارت‌ها در بازارهایی با پوشش بیمه‌ای گسترده و نیز غلبه مخاطراتی است که معمولاً تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرند.

در مقابل، زمین‌لرزه‌های ونزوئلا حدود ۲۰ میلیارد دلار آمریکا خسارت اقتصادی بر جای گذاشت. با وجود فقدان برآوردی قابل‌اتکا از خسارت بیمه‌شده، پایین بودن ضریب نفوذ بیمه در این کشور نشان می‌دهد که احتمالاً تنها بخش کوچکی از این زیان‌ها تحت پوشش بیمه قرار گرفته است.

نیمه نخست آرام‌، به‌معنای سالی آرام نیست

بر پایه داده‌های تاریخی، نیمه دوم سال به‌طور میانگین ۵۸ درصد از خسارت‌های بیمه‌شده جهانی ناشی از بلایای طبیعی را به خود اختصاص داد؛ بخش عمده این خسارت‌ها نیز به توفندهای اقیانوس اطلس شمالی مربوط است.

هرچند پدیده ال‌نینو[6] معمولاً فعالیت توفندها در اقیانوس اطلس را کاهش می‌دهد و ریسک رسیدن توفند به خشکی را از میان نمی‌برد. از سال ۱۹۵۰ تاکنون، ۲۲ درصد از توفندهایی که در ایالات متحده به خشکی رسیده‌اند، در دوره‌های ال‌نینو رخ داده‌اند.

البته توفندهای اقیانوس اطلس تنها یکی از عوامل ریسک فاجعه‌آمیز در نیمه دوم سال هستند. ال‌نینو می‌تواند بر فعالیت چرخندهای حاره‌ای[7] در اقیانوس آرام مرکزی و شرقی اثر بگذارد و ریسک سیل، آتش‌سوزی جنگلی و سایر رخدادهای حدّی آب‌وهوایی را در مناطق مختلف جهان تغییر دهد.

صرف‌نظر از چشم‌اندازهای فصلی، عوامل ساختاری ذیل در افزایش خسارت‌های فاجعه‌آمیز همچنان اثرگذار هستند: گسترش دارایی‌ها و سکونت‌گاه‌ها در مناطق مستعد خطر، افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز و بازسازی و تغییر الگوی مخاطرات ناشی از شرایط آب‌وهوایی.

سوئیس‌ری تأکید می‌کند که تقویت تاب‌آوری، کاهش ریسک‌های زیربنایی و توسعه پوشش‌های بیمه‌ای، به منظور حفظ مقرون‌به‌صرفه‌بودن[8] و دسترس‌پذیری بیمه در سال‌های آتی، اهمیتی روزافزون خواهد داشت.

مجموع خسارت‌های اقتصادی و بیمه‌شده در نیمه نخست سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶

(به میلیارد دلار آمریکا و براساس قیمت‌های سال ۲۰۲۶)

* یادداشت: میانگین ۱۰ ساله نیمه نخست، میانگین خسارت‌های ثبت‌شده در نیمه نخست سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ است.

منبع: مؤسسه پژوهشی سوئیس‌ری

[1] Severe convective storm: توفانی که در اثر ناپایداری شدید جو و صعود سریع هوای گرم و مرطوب شکل می‌گیرد و معمولاً با رگبار، تگرگ، بادهای تند و گاه پیچنده همراه است. این پدیده در مقیاس محلی رخ می‌دهد، اما به دلیل فراوانی و پراکندگی جغرافیایی، یکی از مهم‌ترین منابع خسارت در بیمه است.

[2] Insured loss: بخشی از خسارت که تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد و بیمه‌گر مکلف به جبران آن است. میزان آن معمولاً بر پایه ارزش دارایی‌های بیمه‌شده، شرایط قرارداد و حق بیمه تعیین می‌شود و برای ارزیابی عملکرد صنعت بیمه به کار می‌رود.

[3] Balz Grollimund

[4] Hurricane: نوعی چرخند حاره‌ای بسیار قوی که در اقیانوس اطلس یا شمال شرق اقیانوس آرام شکل می‌گیرد و با بادهایی پایدار با سرعت بیش از ۱۱۹ کیلومتر بر ساعت همراه است. واژه «توفند» معادل استاندارد واژه Hurricane در فارسی است.

[5] Economic loss:‌ مجموع هزینه‌های مالی ناشی از یک رخداد، شامل خسارت به دارایی‌ها، زیرساخت‌ها، اشتغال و درآمدهای ازدست‌رفته، که فراتر از بخش بیمه‌شده و در سطح کل اقتصاد برآورد می‌شود.

[6] El Niño: پدیده آب‌وهوایی که در آن دمای سطح آبِ اقیانوس آرام استوایی شرقی و مرکزی به‌طور غیرعادی گرم می‌شود و می‌تواند الگوی بارش و دما را در سراسر جهان تغییر دهد؛ عاملی مهم در افزایش یا کاهش فراوانی برخی مخاطرات طبیعی مانند توفند و سیل.

[7] Tropical cyclone: سامانه‌ای بزرگ و چرخان از ابر و توفان که بر فراز آب‌های گرم اقیانوس‌ها در مناطق حاره و نیمه‌حاره شکل می‌گیرد و بر اساس شدت باد، نام‌های گوناگون (از جمله توفند و تیفون) به خود می‌گیرد.

[8] Affordability