به گزارش دیوان اقتصاد، بررسی داده‌های منتشرشده در سامانه کدال نشان می‌دهد وبصادر با بازآرایی ترکیب درآمدی و افزایش سهم درآمدهای غیربهره‌ای و سرمایه‌گذاری، یکی از مهم‌ترین گام‌های خود در مسیر اصلاح ساختاری را برداشته است؛ تغییری که نتیجه آن جهش ۱۶۸ درصدی در خالص درآمد عملیاتی و ثبت رکوردهای تازه در عملکرد مالی بوده است.

*کاهش وابستگی به درآمدهای سود تسهیلات*
یکی از چالش‌های دیرینه شبکه بانکی ایران، اتکای بیش از حد به درآمدهای ناشی از سود تسهیلات است؛ درآمدی که هرچند سهم بالایی در صورت‌های مالی دارد، اما نوسان‌پذیر بوده و تحت تأثیر شرایط اقتصاد کلان، نرخ سود، ریسک اعتباری و سیاست‌های نظارتی قرار می‌گیرد.
 داده‌های پایان سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد ۸۱ درصد درآمدهای عملیاتی بانک صادرات از محل تسهیلات حاصل می‌شد. اما این سهم در پایان ۱۴۰۴ به ۷۰ درصد کاهش یافته است؛ یک تغییر ۱۱ واحد درصدی که برای بانکی با اندازه و گستردگی وبصادر، نشان‌دهنده یک تحول قابل‌توجه در ساختار درآمدی است.

*افزایش چهاربرابری سهم درآمدهای سرمایه‌گذاری* 
مهم‌ترین نقطه عطف سال ۱۴۰۴ را می‌توان در صعود سهم درآمد ناشی از سرمایه‌گذاری دانست. این بخش که در پایان سال ۱۴۰۳ تنها ۳ درصد سهم داشت، در پایان ۱۴۰۴ با رشد چشمگیر به ۱۱ درصد رسیده است. رشدی معادل تقریباً چهار برابر. این تغییر علاوه بر رشد ارزش سرمایه‌گذاری‌ها، نشان‌دهنده خروج تدریجی بانک از بنگاه‌داری و حرکت به سمت دارایی‌هایی با بازدهی پایدارتر و نقدشوندگی بهتر است. افزایش سهم درآمدهای سرمایه‌گذاری می‌تواند در سال‌های آینده نقش مهمی در کاهش نوسانات سودآوری و ارتقای پایداری جریان درآمدی بانک ایفا کند.

*کاهش سهم درآمد کارمزدی؛ اما با روند بهبود ماهیت* 
در ظاهر این‌گونه دیده می‌شود که سهم درآمدهای کارمزدی از ۱۱ درصد به ۸ درصد کاهش یافته است، اما بررسی عمق داده‌ها نشان می‌دهد این افت نسبی ناشی از رشد بسیار بزرگ درآمدهای عملیاتی بانک است، نه کاهش مطلق درآمد کارمزدی. درواقع درآمدهای کارمزدی وبصادر در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۷ درصد رشد کرده و به بیش از ۱۲۷ هزار میلیارد ریال رسیده است. افزایش تعداد تراکنش‌های بانکی، توسعه خدمات دیجیتال و تمرکز بر خدمات اعتباری نوین از جمله عواملی است که این رشد را توضیح می‌دهد. با وجود کاهش درصدی، بخش کارمزدی همچنان یکی از ستون‌های مهم استراتژی تنوع درآمدی بانک باقی مانده و انتظار می‌رود با توسعه بانکداری دیجیتال سهم آن در سال‌های آتی افزایش یابد.

*چرا تغییر ترکیب درآمدی برای بانک‌ها حیاتی است؟*
وابستگی بیش از حد به درآمد تسهیلات باعث شکنندگی سودآوری بانک‌ها می‌شود. در شرایط تغییرات شدید نرخ سود، محدودیت‌های تسهیلات‌دهی و تشدید نظارت‌های مالی، بانک‌هایی که بر مدل سنتی تکیه دارند بیشتر آسیب‌پذیرند. تنوع درآمدی سه مزیت کلیدی دارد:

- پایداری بیشتر سودآوری: درآمدهای کارمزدی و سرمایه‌گذاری نوسان کمتری دارند.  
- افزایش انعطاف‌پذیری ترازنامه: وابستگی کمتر به سود تسهیلات، مدیریت منابع را آسان‌تر می‌کند.  
- کاهش ریسک اعتباری: بخش عمده درآمد بانک از وام‌دهی نمی‌آید و فشار بر پرتفوی اعتباری کاهش می‌یابد.  

در چنین چارچوبی، حرکت وبصادر به سمت سهم بیشتر سرمایه‌گذاری و کارمزد، نشان‌دهنده تطبیق با استانداردهای بانکداری نوین است.

*ارتباط تغییر ترکیب درآمدی با رشد ۱۶۸ درصدی خالص درآمد*
خالص درآمد عملیاتی بانک صادرات در سال ۱۴۰۴ به ۴۶۲ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال پیش ۱۶۸ درصد رشد دارد. این جهش تنها نتیجه افزایش درآمد نیست، بلکه محصول همکاری چند عامل است:
- رشد ۸۱ درصدی درآمد عملیاتی  
- کنترل نسبی هزینه‌ها با رشد ۶۴ درصدی  
- افزایش درآمدهای باکیفیت‌تر (سرمایه‌گذاری و کارمزد)  
- خروج از دارایی‌های غیرمولد  
- بهبود بازدهی سبد دارایی  

این یعنی بخش قابل‌توجهی از این افزایش سود ناشی از کیفیت بهتر درآمدها و نه رشد کمّی است.

*تراز ۳۳ درصدی؛ نشانه‌ای از ریل‌گذاری درست*  
نتیجه این تغییرات، ثبت تراز عملیاتی ۳۳ درصدی است؛ رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۳ رشد قابل‌توجهی داشته و نشان می‌دهد بانک در مسیر تبدیل شدن به یک بانک سودساز با مدل درآمدی متوازن قرار دارد. تقویت درآمدهای غیربهره‌ای و مدیریت هزینه‌ها، فضای بیشتری برای رشد سودآوری در سال‌های آینده فراهم می‌کند.

*وبصادر در مسیر بانکداری مدرن* 
بررسی عملکرد سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بانک صادرات از مرحله اصلاحات مقطعی عبور کرده و وارد مرحله «تحول پایدار» شده است. کاهش وابستگی به درآمدهای سنتی، تقویت درآمدهای سرمایه‌ گذاری، رشد درآمدهای کارمزدی و مدیریت فعال ترازنامه، بانک را در موقعیتی قرار داده که بتواند سودآوری پایدارتر، پیش‌بینی‌پذیرتر و کم‌ریسک‌تری را برای سهامداران تضمین کند.
اگر این روند در سال‌های آینده ادامه پیدا کند، وبصادر می‌تواند یکی از نمونه‌های موفق گذار از بانکداری سنتی به بانکداری مبتنی بر درآمد پایدار و خدمات دیجیتال در نظام مالی ایران باشد.